17

nr 2 (486) 30.01.­12.02.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

ma Stanislaw Agopsowicz h. Has-

w Niemirowie czy Jana Lewickiego

so, którego rozczlonkowany obecnie

w Janowie.

nagrobek jest usytuowany pod kop-

Niezwykle interesujący, w formie

cem z figurą św. Marii Magdaleny

wieży obserwacyjnej, jest pomnik

na cmentarzu Mazurskim w Blozwie

porucznika Kazimierza Burtowe-

Górnej, która byla jego wlasnością.

go, obserwatora 2 Pulku Lotniczego,

Blozew byla polską wsią osadniczą.

który zginąl 14 maja 1926 r., i zostal

Agopsowiczowie byli Ormianami.

pochowany w nieistniejącej obec-

Do szczególnie cennych, także pod

nie kwaterze wojskowej w Rawie

względem artystycznym, należą na-

Ruskiej.

grobki w kwaterze rodzinnej dzie-

Podczas moich wyjazdów na

dziców na cmentarzu w Morańcach.

cmentarze  zauważylam,  że

Spoczywają tutaj wlaściciele pobli-

wlaściwie lepiej oznakowane

skich Wielkich Ócz (Oczu) ­ Ludwik

są groby polskich obrońców oj-

Borowski oraz jego matka Zofia z hr.

czyzny z okresu powstań naro-

Lewickich Borowska, a także Sewe-

dowych niż np. z drugiej wojny

ryn baron Horoch, do którego należal

światowej.

majątek Morańce. W Sądowej Wiszni

na cmentarzu przy klasztorze znaj-

To prawda. Ludzie bali się w okresie

duje się kolumna upamiętniająca

wojennym, a później powojennym,

NAGROBEK LOTNIKA, KAPITANA

Sylwerego Brześciańskiego, a tak-

z wiadomych powodów, znakować

KAZIMIERZA BURTOWEGO,

że nagrobki hr. Losiów i wlaściciela

groby swoich zmarlych. Co więcej,

OBSERWATORA 2 PULKU

Sądowej Wiszni ­ Jana Nepomucena

zrywali tablice z krzyży i chowali je

LOTNICZEGO, KTÓRY ZGINAL

Nogi Marsa.

skrzętnie, by uchronić od zniszcze-

PODCZAS PRZEWROTU

nia, ale nie tylko. Z tej przyczyny

MAJOWEGO; CMENTARZ

Czy znalazlo się w Pani książ-

z okresu drugiej wojny światowej za-

W RAWIE RUSKIEJ, 2013

ce omówienie mogil uczestni-

chowalo się niewiele oznakowanych

ków zrywów narodowych? Jak

z Moskwą (cmentarz w Dobromi-

mogil. Warto więc przywolać upa-

wyglądal udzial w powstaniach

lu), Ignacy Junosza Wolski, żolnierz

miętnienie zbiorowe w Morańcach,

najzamożniejszej na tym te-

w 1831 r. (Hussaków) oraz groby kil-

w Mościskach, a szczególnie w Ko-

renie warstwy spolecznej, czy

ku powstańców w Sokalu.

marnie, gdzie wystawiono eksedrę

szlachcice i ziemianie angażo-

Po powstaniu styczniowym wyko-

dla upamiętnienia ponad stu ofiar,

wali się w nie czynnie?

nywano symboliczne upamiętnienia

rodzin wojskowych, które zginęly

NAGROBEK WINCENTEGO JUSTKOWSKIEGO, POWSTAŃCA 1831 R.;

Tak, to bardzo ważny dla nas Pola-

tego wydarzenia. I tak w Sokalu, po

w wyniku niemieckiego nalotu na

CMENTARZ W SOKALU, 2019

ków temat, który interesowal mnie

stronie zachodniej cmentarza, przy

stację kolejową Komarno-Buczaly.

od początku moich badań. Odnala-

Sejm Konstytucyjny w Wiedniu

w Komarnie; byl on porucznikiem

obecnie nieczynnym wejściu znajduje

W Mościskach znajdują się prochy

zlam wiele mogil powstańców, a tak-

i Kromieryżu. Wyjątkowo wysokiej

5 Pulku Ulanów Wojsk Polskich

się kopiec na cześć powstańców. Jego

ostatniego dowódcy 7 Pulku Ulanów

że uczestników walk 1914­1920 oraz

klasy artystycznej jest ozdobio-

w 1831 r.

usypanie zainicjowal (i w dużej części

Lubelskich ­ pplk. Mariana Skrzy-

z okresu drugiej wojny światowej.

ny panopliami i symbolami naro-

Kolejne nazwiska to: Joachim Grzy-

uczestniczyl w pracach przy nim) Pa-

neckiego. Są to jednak na ogól upa-

Niewiele upamiętnień dotyczy ofiar

dowymi obelisk Romualda Younga

mala Piątkowski, uczestnik wojny

wel Zaczkowski (1836­1910), powsta-

miętnienia powojenne wykonane

czystki nacjonalistycznej. Cóż, taka

niec styczniowy, z zawodu stolarz. Po

przez rodaków z Polski.

jest historia regionu i nie można jej

jakimś czasie górka zyskala nazwę

Wiele smutku wzbudzają nieliczne

pominąć. O tym jak ważna byla dla

kopiec Powstańców Styczniowych

upamiętnienia ofiar prześladowań

Polaków ofiarność obrońców ojczy-

i Obrońców Ojczyzny 1918­1920.

nacjonalistycznych. Najokazalsze,

zny, zaświadczyć może inskrypcja

Groby powstańców styczniowych

w formie 10-metrowego krzyża z ta-

z grobu Karola Kozaka z Mościsk:

znajdują się również w Rawie Ruskiej,

blicą wznosi się na cmentarzu przy-

Starym Samborze, Niżankowicach,

cerkiewnym w Lackiej Woli (obecnie

MLODZIEŻY POLSKA PATRZ

Rudkach. Na części cmentarzy tworzy

Wolica) i przywoluje pamięć 44 ofiar

NA TEN KRZYŻ

się obecnie symboliczne kwatery bez-

batalionu Nachtigall w czerwcu 1941

BOHATEROWI WZNIESION

imiennych poleglych, tak jest np. w Ja-

r. Mogily zamordowanych, w więk-

ON WZWYŻ

worowie na cmentarzu polskim. Na tej

szości nieoznakowane, są na obu

CO BRONIL ZIEMI ŚWIĘTEJ

nekropolii w skromnej mogile spoczy-

cmentarzach. W Mościskach zamor-

WIARY

wa Mieczyslaw Karol Rola Kamieński,

dowanej w 1945 r. rodzinie Bosaków

DLA CIEBIE POLSKO I DLA

podpulkownik.

i Hurichów miejsca na pochówek

TWEJ CHWALY.

Oddzielną grupą upamiętnień są gro-

użyczyli w kaplicy hrabiny Heleny

by z okresu pierwszej wojny świa-

Cholonieckiej jej potomkowie. Ko-

W tym miejscu warto wspomnieć

towej (1914-1918) oraz walk pol-

lejny kilkuosobowy grób rodziny

o wielkim patriocie i bojowniku

sko-ukraińskich i z bolszewikami

Suchajów zamordowanej w 1943 r.

o wolną Polskę ­ Marcinie Sma-

(1918­1920). Niestety, kwatery woj-

wznosi się na cmentarzu Mazurskim

rzewskim h. Zagloba, którego po-

skowe oraz pomniki Orląt istnieją

w Blozwie. Podobnie zbiorowa mogila

mnik znajduje się na cmentarzu

szczątkowo, często bez oznakowania

znajduje się na cmentarzu w Komar-

w Myślatyczach. Bral on udzial

i tylko pamięć najstarszych miesz-

nie ­ a pojedyncze na wielu cmenta-

w wyprawie na Moskwę, uczest-

kańców może je nam przywolać. Tym

rzach tego regionu.

niczyl w bitwie pod Borodino i pod

bardziej należy uszanować dzialania,

Na koniec wspomnijmy o miejscach

Berezyną, zostal ranny pod Lip-

które je w jakiś sposób przywracają.

kaźni jaką byla kopalnia Salina

skiem. Uczestniczyl w powstaniu

Do czasów obecnych zachowal się

w Lacku oraz obóz zaglady dla więź-

listopadowym w stopniu majora, po

pomnik legionistów na cmenta-

niów politycznych w Przedzielnicy.

upadku wrócil do swojego majątku

rzu w Komarnie, zaś w Sokalu zostal

Dziękuję za dzisiejszą rozmowę. Ja-

i zająl się jego zarządzaniem. Byl też

odrestaurowany pomnik żolnie-

kiego tematu możemy spodziewać się

pamiętnikarzem, tlumaczem i poetą.

rzy polskich z lat 1918­1920. Kilka

w następnym wywiadzie?

W Lanowicach, na starym cmenta-

nagrobków upamięta ofiary walk

Myślę, że warto przedstawić

rzu, jest nagrobek wlaściciela dóbr

polsko-ukraińskich, m.in: Jerze-

Czytelnikom najciekawsze in-

Stanislawa Koszowskiego. Walczyl

go Niementowskiego i Józefa Ko-

skrypcje, jakie znajdują się na

on jako żolnierz Wojska Polskie-

zioradzkiego na polskim cmentarzu

NAGROBEK PIOTRA KOMUSIŃSKIEGO, KTÓRY ZGINĄL W CZASIE

grobach w tym rejonie.

go w 1830 r.; później byl poslem na

w Jaworowie, Piotra Komusińskiego

WALK POLSKO-UKRAIŃSKICH; CMENTARZ W NIEMIROWIE, 2018

Rosjanie wyposażyli drony w systemy Starlink, co znacznie zwiększa ich niszczycielską skuteczność

Minister obrony Ukrainy

przewidywanie  przyszlych

należy ,,podejmować szybkie

nagraniu wideo, na którym

Jak wynika z raportu Insty-

uchwycono  pracę  wrogich

tutu Badań nad Wojną (ISW)

Mychajlo Fedorow potwierdzil,

przypadków i reagowanie na

decyzje i doprowadzać je do

że Rosjanie wyposażyli drony

potencjalne przypadki powin-

konkretnych rezultatów".

dronów, widać automatycz-

z 14 stycznia 2026 r., rosyjskie

ne przechwycenie celu przy

wojsko od niedawna rozpoczę-

w systemy satelitarne Starlink

ny nie dopuszczać problemów

Wcześniej doradca mini-

i podkreślil potrzebę szybkiej

dla naszych ludzi, dla naszych

stra obrony Serhij ,,Flash" Be-

użyciu ręcznego sterowania

lo wyposażanie dronów ,,Mol-

reakcji na ten problem, infor-

sil zbrojnych" ­ powiedzial Fe-

skrestnow poinformowal, że

na podstawie obrazu, pomimo

nia-2" w systemy satelitarne

faktu, że w pobliżu nie znaj-

Starlink, co znacznie zwiększa

muje Interfax-Ukraina.

dorow w poniedzialkowy wie-

Rosjanie podobno użyli po raz

,,Dzisiaj Rosjanie wystrze-

czór podczas wydarzenia ,,Ar-

pierwszy ,,szahedów" na Star-

dowaly się żadne bezzalogowe

ich niszczycielską skuteczność.

linku. Drony lecialy niemal

statki powietrzne, które mo-

lili drony ze Starlink. Musi-

mia Dronów ­ 2025".

my reagować bardzo szyb-

Wedlug ministra, pracu-

nad ziemią, dlatego stacja ra-

glyby utworzyć sieć radiową

ŹRÓDLO: INTERFAX-UKRAINA

ko. A szybkość naszej reakcji,

jąc nad ,,matematyką wojny",

darowa ich nie zauważyla. Na

dalekiego zasięgu mesh.