23

nr 2 (486) 30.01.­12.02.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Telefon w Stanislawowie

Dziś nie ma żadnego

nazwiska adresu i telefonu

problemu, by

abonenta, wskazywala również

rodzaj dzialalności danej osoby.

zatelefonować za granicę

Na przyklad: Tel.: 324, dr Mak-

czy zlożyć komuś

symilian Blumenfeld, adwokat,

życzenia np.... w dniu

ul. Sobieskiego l. 5.

św. Patryka. Wprawdzie

W 1932 r. nastąpil skok tech-

trochę to kosztuje, ale już

nologiczny. Od tej chwili już nie

nie tak drogo, by się tym

trzeba bylo kręcić korbką, by

przejmować. Ale ze 200

uzyskać polączenie z telefonist-

ką ­ wystarczylo tylko podnieść

lat wstecz bylo to o wiele

sluchawkę.

bardziej zlożone...

W przededniu wojny sta-

cja telefoniczna zmienia adres

po raz kolejny. Teraz mieści się

IWAN BONDAREW

w nowym gmachu poczty przy

Wynalazek nauczyciela Bella

ob. ul. Strzelców Siczowych 13a.

TELEFONISTKAMI BYLY TYLKO DZIEWCZĘTA

Przez dluższy czas jedynym

Przenosiny mialy skutki pozy-

sposobem kontaktowania się

tywne, bowiem niebawem zja-

ROZMOWA TELEFONICZNA

na duże odleglości byla poczta.

wily się numery czterocyfrowe,

W POCZĄTKACH XX W.

Wprawdzie ten środek komuni-

a w czerwcu 1939 r. wprowa-

cyfr, z czasem pojawily się trzy-

kowania się mial wiele ,,ale"... Po

dzono automatyczną stację te-

cyfrowe. Na przyklad: do woj-

pierwsze ­ nie byl tani. Po dru-

lefoniczną i lączenie odbywalo

skowego więzienia Dąbrowa

gie ­ doręczenie korespondencji

się bez udzialu ,,panienek". Od

można bylo zadzwonić pod nr

wymagalo dużo czasu i zdarzalo

tego czasu na aparatach tele-

114, do burmistrza Waclawa

się, że w chwili doręczenia, wia-

fonicznych pojawily się tarcze

Chowańca ­ 204, a godzinę wie-

domość tracila sens. Po trzecie

numerowe.

czornych seansów w kinie War-

­ listy po prostu nie dochodzi-

Po wojnie telefonia

szawa można bylo otrzymać za-

ly. Przypomnijmy sobie sceny

rozwija się w szalonym

dzwoniwszy pod nr 73.

napadów na pociągi pocztowe

z amerykańskich westernów.

tempie. W latach

Wszystko dla abonentów

Wynalazek elektromagne-

50. XX w. wszystkie

tycznego telegrafu w latach 30.

W latach 20. ub. wieku uslu-

numery zamieniono na

XIX w. zmienil sytuację. Wy-

gi telefoniczne znacznie po-

pięciocyfrowe. Przez

sokie ceny telegrafu czynily

tanialy i staly się dostępne dla

gwaltowny wzrost

telegram wzorem lakoniczno-

wielu. Wówczas abonenci po-

NA STACJI TELEFONICZNEJ

abonentów powstają

ści ­ każde slowo bylo jeżeli nie

dzielili się na trzy kategorie:

aparatu telefonicznego kosz-

ogloszenie z XX w. o naborze

na wagę zlota, to przynajmniej

A ­ prywatni abonenci, czyli

stacje telefoniczne

towala 50 reńskich i tyleż wy-

dziewcząt do obslugi stacji te-

srebra.

aparaty zainstalowane w pry-

w poszczególnych

nosil roczny abonament. Dla

lefonicznej. Wybierano dziew-

watnych lokalach. Oplata abo-

dzielnicach miasta:

I wreszcie pojawil

porównania podam, że średnio

częta wysokie o dlugich rę-

namentowa stanowila 20 zl na

stacja na poczcie

się Graham Bell,

statystyczny robotnik zarabial

kach, bo im dluższe ręce tym

miesiąc;

odpowiadala za numery,

dziennie 1,5-2 reńskie.

większą powierzchnię komu-

B ­ telefony slużbowe, czyli nu-

który wynalazl dla

zaczynające się od 2 i 3,

Oprócz drożyzny aparat byl

tatora panienka mogla obslu-

mery w urzędach, kancelariach,

ludzkości telefon! Byl

stacja na ul. Dlugiej ­ od

ponadto niewygodny w ob-

żyć. Lepiej bylo przyjąć do pra-

szpitalach, biurach adwokac-

nauczycielem w szkole

sludze. Aby zadzwonić, trzeba

cy dwie wysokie panienki, niż

kich. Oplata stanowila 28 zlo-

4, a na Wolczynieckiej ­

dla dzieci nieslyszących.

bylo jedną ręką przylożyć slu-

trzy niższe. W stolicach gdzie

tych na miesiąc;

od 6.

Wraz z pomocnikiem

chawkę do ucha, pochylić się

dzialalo tysiące numerów, sta-

C ­ telefony publiczne, czy-

Tomaszem Watsonem

do mikrofonu, stojącego osobno

cje telefoniczne byly potężne.

li stojące w hotelach, ka-

W 1968 roku glówna stacja

na podstawce, pokręcić korbką

Nasz Stanislawów byl malym

wiarniach, teatrach, klubach

telefoniczna znów przenosi się

(proszę zwrócić

i doczekawszy się odzewu tele-

miasteczkiem i w 1914 r. stacja

dostępne dla wszystkich chęt-

z poczty, ale niedaleko ­ spe-

uwagę ­ nie doktorem,

fonistki podać numer, z którym

telefoniczna obslugiwala 457

nych. Oplata abonamentowa

cjalnie dla niej dobudowano

a inżynierem)

chcialo się rozmawiać. Pamię-

abonentów. Wystarczalo chyba

byla tu najwyższa ­ 36 zlotych

prawe skrzydlo poczty i sied-

prowadzili

tacie państwo: ,,Panienko! Pa-

tych niższych panienek.

miesięcznie.

miopiętrową wieżę, gdzie do

doświadczenia

nienko! Smolny! Smolny!"

W 1909 r. stacja telefoniczna

Ilość abonentów stale wzra-

dziś mieści się stacja telefo-

przekazywania glosu na

Tu od razu zdradzę tajemni-

,,przeniosla się" do nowej siedzi-

stala i w 1929 r. ukazala się

niczno-telegraficzna. A w 1969

odleglość. Jednak bez

cę wojskową. Do dziś w Silach

by ­ dopiero co wybudowanego

pierwsza książka telefoniczna

r. na ulicach pojawily się telefo-

Zbrojnych  wykorzystywany

gmachu poczty (przy Strzelców

Stanislawowa ­ ,,Informator

ny-automaty, z których 3-mi-

doktora w tej historii

jest telefon marki TA-57, zasada

Siczowych 15). Tu osiadla pra-

miasta Stanislawowa". Nie-

nutowa rozmowa kosztowala 2

też się nie obylo. Kolega

dzialania jest prawie taka sama.

wie na 30 lat. Pierwsze numery

co różnila się od znanych nam

kopiejki.

przekazal Bellowi

Zapamiętalem  moskiewskie

telefonów skladaly się z dwóch

książek telefonicznych, bo obok

Wiek XXI przyniósl kolejne

ucho osoby zmarlej.

innowacje. Większość nume-

Wzorując się na ludzkim

rów skladala się już z sześciu

uchu Bell wynalazl

cyfr. Szeroko wprowadza się

radiotelefony, które spelnily

membranę.

marzenie większości pań ­ te-

10 marca 1876 r. zabrzmialo

raz mogly gotować obiad i rów-

sakramentalne zdanie: ,,Panie

nocześnie wymieniać z kole-

Watson, proszę przyjść, jest mi

żanką ostatnie ploteczki, czy

pan potrzebny".

omawiać wady wspólnej znajo-

Interesujące jest to, że gdy

mej. W 2010 r. oplata za używa-

Bell opatentowal swój wynala-

nie telefonu wynosila już 10 hrn.

zek, to po dwóch godzinach do

51 kop. i można bylo rozmawiać

biura patentowego przybiegl

przez 200 minut na miesiąc.

inny wynalazca Eliasz Grej

Ogólna liczba abonentów Ukrte-

z analogicznym projektem.

lekomu we Frankiwsku wyno-

sila ponad 50 tys. osób.

Drogie zadowolenia

Ale byl to koniec ery prze-

W Stanislawowie pierw-

kazywania glosu przez drut.

szą stację telefoniczną otwar-

W tym czasie weszla nowa era

to w czerwcu 1894 r. Mieścila

telekomunikacji ­ telefony ko-

się na parterze gmachu przy ul.

mórkowe, które szybko przenio-

Smolki 4 (ob. Baczyńskiego). Po-

sly tradycyjny telefon z dyskiem

czątkowo bylo 12 abonentów.

do muzeum.

Przyczyną tego byla drożyzna

Ale to już zupelnie inna

nowego urządzenia. Instalacja

historia.

GMACH PIERWSZEJ STACJI TELEFONICZNEJ W STANISLAWOWIE