25

nr 2 (486) 30.01.­12.02.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Groby Ormian lwowskich na Cmentarzu Lyczakowskim  (cz. 14)

W prestiżowej części

W tymże grobowcu zlożono zwloki Or-

cmentarza, na polach

mianki Tekli z Krzeczunowiczów Pas-

sakasowej (1835­1917).

centralnych i przy

Grobowiec ormiańskiej rodziny

glównych alejach można

Bohosiewiczów znajduje się na polu

spotkać sporo pomników

nr 17. W nim pochowano Antoniego

z nazwiskami wszystkich

Bohosiewicza (zm. 1920 r.), Antoninę

znanych rodów Ormian

Bohosiewiczową (zm. 1937) i Maria-

na Bohosiewicza (zm. 1938 r.). W tym-

lwowskich. W starej

że grobowcu zostala w czasie II wojny

części cmentarza

światowej pochowana Olimpia Luka-

na polu nr 7 obok

siewicz (zm. 1943 r. w wieku 80 lat). Na

grobu ormiańskiej

cmentarzu pochowano jeszcze jednego

przedstawiciela pochodzącej z Bukowi-

rodziny Czaykowskich

ny ormiańskiej rodziny Lukasiewiczów,

(o tym grobie pisaliśmy

mianowicie Wlodzimierza Lukasie-

w ,,Kurier Galicyjski"

wicza (1860-1924), krewnego Ignace-

GROBOWIEC RODZINY

nr 19, 17­30. 10. 2025)

go Lukasiewicza, aptekarza, naftowca,

OHANOWICZÓW

znajduje się grobowiec

wynalazcy razem z Janem Zehem spo-

sobu rektyfikacji ropy naftowej i slyn-

Lazaro-Bogdanowiczów,

nej ,,lampy Lukasiewicza". Wlodzimierz

ozdobiony

Lukasiewicz byl profesorem dermato-

monumentalnym

logii Uniwersytetów w Innsbrucku i we

pomnikiem w ksztalcie

Lwowie, klinistą i pedagogiem, znako-

neogotyckiego slupa

mitym wykladowcą i twórcą lwowskiej

szkoly dermatologicznej. Na cmentarzu

autorstwa Abel

pochowany jest też Antoni Lukasiewicz,

Marii Periera. Slup

Róża z Dzwonkowskich Lukasiewiczo-

odkuto w twardym

wa (1874­1943), Lukasiewiczowa Boru-

piaskowcu i ozdobiono

ta (1841­1931).

ornamentami, liściem

W grobowcu Jachowiczów na polu

nr 59 pochowano Paulinę z Theodoro-

akantu, wieńcami

wiczów (1835­1897) ,,żonę c.k. jene-

GROBOWIEC RODZINY PETROWICZÓW

i zwieńczono

ral-majora" i Rozalię z Seferowiczów

krzyżem. W grobowcu

Theodorowiczową (1814­1896). Oby-

do modlitwy. Rysy twarzy są wyraź-

również przedstawiciele lwowskiej or-

pochowano Kazimierza

nie wschodnie, ormiańskie. Możli-

miańskiej rodziny Krzeczunowiczów,

dwie pochodzily z zaslużonych rodzin

mianowicie ,,Józia, Maria i Wladzio

ormiańskich. W jednej z alejek prowa-

wie rzeźbiarz przedstawil portret po-

a Lazaro-Bogdanowicza

GROBOWIEC RODZINY

Krzeczunowicze", na pewno spokrew-

chowanej w tym grobowcu Rypsymy

dzących na Cmentarz Orląt znajduje

(1819­1899), Rozalię

SZYMONOWICZÓW

Manugiewiczowej, zmarlej przed 1846

się grobowiec Teodorowiczów, krew-

nione z Manugiewiczami. Jan Schimser

Eleonorę a Lazaro

rokiem. Na subtelnym obliczu placz-

(1793­1856), autor tego nagrobka, ab-

nych arcybiskupa Józefa Teodorowicza.

Petrowiczów. Grobowiec zwieńczono

Bogdanowiczowa (1830­

W tym grobowcu zostala pochowana

ki jeszcze dziś można zobaczyć krople

solwent wiedeńskiej Akademii Sztuk

monumentalnym krzyżem z czarnego

1915), Kazimierza Jana

matka arcybiskupa Gertruda z Oha-

starannie wyrzeźbionych lez. W gro-

Pięknych, byl mlodszym bratem Antona

marmuru ustawionym na postumen-

Schimsera, znanego rzeźbiarza lwow-

bowcu zostala pochowana też Karolina

cie. W grobowcu zostaly pochowane

nowiczów Teodorowiczowa (1838­13.

Antoniego a Lazaro

Manugiewiczowa (1803­1854) i jej mąż

Brygitta z Petrowiczów (zm. 1867 r. ),

III.1930). Jej twarz zostala uwieczniona

skiego pochodzenia niemieckiego. We

Bogdanowicza (1858­1931)

Albert Manugiewicz. Napisy na gro-

Piotr Petrowicz (zm. 1868 r. ). Anto-

na jednym z fresków J. H. Rosena w Ka-

Lwowie bracia szybko ulegli poloniza-

i Rozalię Magdalenę

bowcu częściowo już nieczytelne, zaś

cji, zaś Jan ożenil się z Polką Julianną

nina z Petrowiczów Czaykowska (zm.

tedrze Ormiańskiej. W tymże grobowcu

z Migockich a Lazaro

w spisach cmentarnych znajdujemy

z Michalskich (1793­1861). M.in. ich

1881 r.) i Petrowicz Michalina Rozalia

zostal pochowany mlodszy brat arcybi-

Bogdanowiczową

też Sabinę Manugiewicz. W grobowcu

wnukiem byl Julian Markowski, sze-

(1882­1940). Po drugiej stronie alejki

skupa Michal Teodorowicz (8.IV.1868­

ormiańskiej rodziny Axentowiczów

znajduje się grobowiec baronów Szy-

13.IV.1924) i Mieczyslaw Teodorowicz

roko znany i ceniony rzeźbiarz lwow-

(1886­?).

pochowana jest Anna z Axentowiczów

(18.XII­17.X. 1941), kuzyn arcybiskupa,

ski. Jan Schimser też zostal pochowany

monowiczów, krewnych arcybisku-

Manugiewiczowa. Figurę kobiety-

znany lwowski architekt, koncesjowa-

na Cmentarzu Lyczakowskim. W 2025

pa Grzegorza Michala Szymonowicza

TEKST I ZDJĘCIA

roku pomnik na jego grobie wysta-

(1800­1875), metropolity lwowskiego

-placzki ustawiono pomiędzy czterema

ny budowniczy, absolwent Politechni-

JURIJ SMIRNOW

ormiańskiego. Spoczywa w nim Ignacy

zlamanymi kolumnami, które symboli-

wiony przez syna Leopolda Schimsera,

ki lwowskiej. Z polecenia arcybiskupa

baron Szymonowicz (zm. 1871 r.), rze-

zostal starannie odnowiony i zabezpie-

Józefa Teodorowicza kierowal on m.in.

zują przerwane życie, czy też nietrwa-

Na grobie przedstawicieli innej ga-

pracami budowlanymi przy remon-

lość życia doczesnego. Kompozycję

czony staraniem Fundacji Dziedzictwa

lęzi rodziny Bogdanowiczów ­ ojca

czywisty tajny radca i jego żona Hele-

umieszczono na wysokim sześciennym

Kulturowego i warszawskiego Instytu-

Lazarza (zm. 1837) i syna Karola (zm.

na z Petrowiczów Szymonowiczowa

cie i rozbudowie Katedry Ormiań-

cokole, zlożonym z trzech warstw gru-

1851), radców Trybunalu Apelacyj-

(zm. 1867 r.). Na ich grobie ustawiono

tu ,,Polonika".

skiej. W czasach po II wojnie światowej

jasnoszary marmurowy krzyż, któ-

Okazaly grobowiec na polu nr

wszystkie napisy na grobowcu zostaly

bo ciosanych kamieni. Wedlug księgi

nego, ustawiono pomnik dluta Pawla

72 zbudowala ormiańska rodzina

zatarte. Renowację grobowca prowa-

cmentarnej w grobowcu pochowani są

Eutele, przedstawiający w plaskorzeź-

ry wedlug sygnatury wykonal ,,Ant.

Wasserburger K. und K. Hof. Steinmitz

bie postacie dwu kobiet oplakujących

dzila Fundacja Dziedzictwa Kulturo-

in Wien.". Ten sam warsztat wiedeński

zmarlego mężczyznę. Grób Antoniego

wego z Warszawy. Wtedy też odno-

zbudowal pomnik na grobach Petrowi-

a Lazaro Bogdanowicza (1824­1886)

wiono zniszczone napisy, przywrócono

znajduje się również w starej części

pamięć o tych ludziach. Po drugiej stro-

czów i Franciszków Torosiewiczów.

cmentarza. Zmarly byl kupcem, wlaści-

Na terenie cmentarza pochowano

nie alejki cmentarnej znajduje się gro-

jeszcze okolo dziesięciu przedstawi-

cielem skladu przyborów do pisania i co

bowiec rodziny Herbertów, krewnych

najważniejsze, dzialaczem spolecznym.

znanego poety polskiego Zbigniewa

cieli rozleglej rodziny Szymonowiczów.

W 1863 roku Antoni a Lazaro Bogda-

Herberta. Napisy na grobowcu przy-

Wśród nich Kajetan Szymonowicz (zm.

1873 r.) profesor gimnazjalny, ksiądz

nowicz wspólnie ze Stefanem de Zgalat

pominają, że w tym miejscu pochowany

obrządku lacińskiego Michal Szymono-

Lozińskim swoim kosztem zbudowal

jest mlodszy braciszek poety Boleslaw

kaplice pw. M.B. Częstochowskiej na

Januszek Herbert (1931­1943) i babka

wicz (zm. 1877 r.), Leopold Szymonowicz

Wulce Panieńskiej. Kaplicę zbudowano

poety Maria z Balabanów Herbertowa

(zm. 1903), Wladyslaw Szymonowicz

,, na pamiątkę toczących się wówczas

(1864­1939), która pochodzila z rodzi-

(1869­1939 ), Mikolaj Szymonowicz

bohaterskich walk o wolność narodu...

(1813­1877), Tekla z Brzezińskich

ny Ormian lwowskich. Na tym grobow-

Na mocy indultu, udzielonego przez

Szymonowiczowa (zm.1864), Joanna

cu również byla zniszczona jedna z ta-

abpa Romaszkana, odprawialy się w tej

z Kosińskich Szymonowiczowa 1846­

blic i medalion Matki Boskiej, obecnie

kaplicy trzy razy w roku msze święte"

1930), Józef Szymonowicz (1891­1923),

odnowiony.

(ks. D. Kajetanowicz).

Józefa Szymonowicz (zm. 1871), Mie-

Na Cmentarzu Lyczakowskim gro-

Monumentalny pomnik wyko-

czyslaw Szymonowicz, Petronella

bów Ormian lwowskich jest znacznie

Szymonowicz, Szymon Szymonowicz

więcej. Nie wszyscy jednak wyróżnia-

nany wedlug projektu Jana (Johanna)

i Anna z Czajkowskich Szymonowiczo-

Schimsera ustawiono na polu nr 14 na

ly się aktywną dzialalnością kościelną

grobowcu ormiańskiej rodziny Manu-

bądź spoleczną, nie wszyscy byli arty-

wa (1804­1885).

W rodzinnym grobowcu profesora

giewiczów. Profesor Stanislaw Nicie-

stycznie uzdolnieni, wielu z nich bylo

Politechniki lwowskiej Maksymilia-

zwyklymi urzędnikami, nauczyciela-

ja określil ten nagrobek jako ,,zupelnie

unikatowy pomnik nie tylko w skali

na Thullie (1853­1939) na polu nr 71

mi, robotnikami, zaś większość kobiet

Cmentarza Lyczakowskiego". Pomnik

pochowano również jego żonę Józefę

zwyczajem owych czasów prowadzila

przedstawia postać mlodej placzącej

Thulliową (1862­1931), która byla Or-

gospodarkę domową. Ich groby znaj-

kobiety (placzki), z glową okrytą ża-

mianką i pochodzila ze znanej kreso-

dują się na calym obszarze rozleglego

cmentarza.

lobnym welonem i rękoma zlożonymi

wej ormiańskiej rodziny Passakasów.

GROBOWIEC RODZINY TEODOROWICZÓW