9

nr 3 (487) 13­26.02.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

dyrektorki Departamentu Polskiego Dzie-

że pomalowanie farbą nagrobka będzie

zdjęcia odzwierciedlają codzienną pracę

157 cmentarzach. Jedna z uratowanych ne-

mamy krótką pamięć. Rzeczywiście to są

wolontariuszy Stowarzyszenia Magurycz.

dzictwa Kulturowego zagranicą, do Ada-

zaraz tragedią, ale trzeba wiedzieć, jak

kropolii znajduje się w Pomorzanach kolo

dwa-trzy pokolenia. I z fotografii, które

dziala kamień. My twierdzimy, my homo,

­ Pan Szymon jest żywym przykladem

Zloczowa w obwodzie lwowskim.

ma Bodnara, którego kiedyś poznalem, do

widzimy na wystawie, widzimy jak szyb-

Pawla Kowala, który w sprawy Ukrainy jest

czasami sapiens, że kamień to materia

tego, że Ukraińcy, Polacy, Żydzi i Niemcy

­ Szymon zrobil tam wiele rzeczy

ko te nienaruszalne wydawalo by się bloki

nieożywiona. A ja śmiem twierdzić, że my

mogą i powinni wspólistnieć, pamiętać

zaangażowany i wie o istnieniu Magurycza.

uważanych za niemożliwe ­ powiedzial

kamienne, nagrobki szybko zarastają li-

Mamy dziś 4 lutego, te listy zostaly wysla-

po prostu zazdrościmy kamieniowi, bo on

o przeszlości i pomagać sobie nawzajem ­ za-

dla Kuriera Teodor Gudziak, krajoznawca

śćmi, krzakami, wielkim lasem. Jak szyb-

równo w czasie pokoju, jak i dziś - zaznaczyl.

ne w grudniu, na żaden z nich nie dostalem

żyje miliony lat, a my żyjemy tylko średnio

z Pomorzan. - Wyremontowal praktycznie

ko zapominamy w ciągu kilku pokoleń,

żadnej odpowiedzi. To byly listy pisane dro-

powiedzmy lat 80, stosunkowo krótko. Ta

W wydarzeniu wzięla udzial grupa

wszystkie najcenniejsze pomniki w Pomo-

w ciągu kilkudziesięciu lat. A druga ważna

gą pocztową, nie maile. Wszyscy urzędnicy

radnych Lwowskiej Rady Obwodowej.

materia wymienia różne informacje z oto-

rzanach. Nie tylko je odnowil, ale wręcz

rzecz to chyba to, że jest to Stowarzysze-

mają swoje biura, ktoś tam siedzi, pracuje.

czeniem, wchlania wodę, ta woda odparo-

Światoslaw Szeremeta, przewodniczący

wydobyl z ziemi. Wykopal nagrobki moich

nie wolontariuszy. Od 40 lat dzialają ludzie

Robilem to już tyle razy i po prostu my-

wuje. Z tą wodą różne chemiczne skladniki

Stalej Komisji Kultury, Polityki Informacyj-

krewnych, które leżaly w ziemi przez 150

dobrej woli. Po prostu uważają, że jest to

ślę sobie, to ja staram się o pieniądze, żeby

nej i Promocji Rady oraz radny Taras Czolij,

są wyplukiwane albo wsiąkają w kamień.

lat, oczyścil je i polożyl na miejsce. Dlate-

potrzebne innym. Potrzebne pamięci. Po-

byly wolontariusz Magurycza wręczyli od-

wydrukować taki np. kalendarz Magury-

O tym wszystkim trzeba wiedzieć. Kamień

go ja i moja rodzina, wszyscy mieszkańcy

trzebne też im samym. I nie są instytucją

znaczenia honorowe wolontariuszom i pra-

cza. To kosztuje, nam tego nikt za darmo

wspólpracuje z otoczeniem.

Pomorzan jesteśmy mu za jego pracę bar-

państwową. Nie są urzędem powolanym

nie drukuje. To w takim razie, po co im to

Można myśleć, że z kamieniem, który

cownikom Towarzystwa Magurycz.

dzo wdzięczni.

przez ministrów kultury, pamięci i dzie-

w ogóle wysylać, skoro oni to kompletnie

leży glęboko w ziemi, nic się nie dzieje, ale

Wzruszającymi byly spotkania Szymo-

dzictwa, tylko są po prostu wolontariusza-

Towarzystwo Magurycz

ignorują. Może wyjdzie na to, że się żalę,

już kamień wyjęty na powierzchnię zaczy-

na Modzejewskiego z ukraińskimi wolon-

mi, ludźmi, którzy chcą na to poświęcać

prowadzi niezwykle

ale tak mi trochę dziwnie, że do kolejnego

na po prostu podlegać erozji. Jest mnóstwo

tariuszkami i wolontariuszami Magurycza,

swój wlasny czas, energię. Więc poza tym

ważne dzialania na rzecz

ambasadora Ukrainy też wyslalem i też

czynników chemicznych, pogodowych,

z którymi razem pracowal nie tylko w Ukra-

realnym efektem, to znaczy remontem

utrwalania pamięci,

nie ma żadnej odpowiedzi.

cale mnóstwo rzeczy, które wplywają na

inie, ale także w Polsce. Wśród nich Mak-

cmentarzy czyli przywróceniem pamięci

Więc czy to polscy, czy ukraińscy urzęd-

destrukcję materialu skalnego. On wie-

sym Martyn, z którym 17 lat temu pracowal

jest jeszcze taka powiedzialbym warstwa

renowacji cmentarzy,

nicy, wszystko dziala tak samo. Dlatego

trzeje po prostu. To jest fizyka, chemia, to

na cmentarzu w Żydowskim, w środku daw-

spoleczna i obywatelska, że oni się dzisiaj

nagrobków i pomników.

bardzo mnie wzrusza fakt, że większość to

jest caly zestaw różnych procesów. Trzeba

nej Lemkowszczyzny. Maksym walczyl już

tym zajmują, bo tego chcą.

To szlachetna i niezwykle

wolontariusze, którzy poświęcają swój czas

je wszystkie rozumieć.

w 2015 roku. W 2022 wrócil na wojnę. Trzy

potrzebna sprawa.

Znani i nieznani

i pracują z nami w Ukrainie przy polskich na-

razy ranny. Ciężko okaleczony wrócil z fron-

Wiele zrobiono przez

W kręgu starych i nowych

grobkach i w większości to są Ukraińcy.

­ Ja jeszcze powiem tak, że z jakichś zu-

tu do rodziny, również do pracy w Muzeum

dziesięciolecia. Zarówno

przyjaciól

Remontujemy tu też ukraińskie na-

pelnie nieznanych mi przyczyn my, Stowa-

Historii Religii. Jest znawcą i badaczem kul-

samo stowarzyszenie,

grobki. Nie tylko na cmentarzu w Zakla-

rzyszenie Magurycz, pozostajemy nieznani

Inicjatorką wystawy jest Natalia Ma-

tury żydowskiej.

jak i jego lider Szymon

dzie. Remontujemy po to, żeby pokazać, że

tlaszenko, kierownik sali ekspozycyjnej

­ mówil po zakończeniu otwarcia wystawy

­ Wśród tysięcy ludzi, których zabili

Modrzejewski pracują

to ma wartość. Chodzi w ogóle o kulturę

Muzeum Historii Religii we Lwowie. W na-

Szymon Modrzejewski. - Bardzo wielu uwa-

Moskale, jest też trzech wolontariuszy

na rzecz jednoczenia

pamięci, też o sztukę sepulkralną. Najbar-

ża, że dużo ludzi o nas wie, więc powiem,

szej rozmowie nie ukrywala, że wcześniej

Magurycza ­ powiedzial ze smutkiem Szy-

narodów. Ich praca

dziej o pamięć o zwyklych ludziach, nie

że to nie jest prawda. Jeśli ktoś chcialby to

w ogóle nie slyszala o Stowarzyszeniu

mon Modrzejewski.

dowodzi, że należy patrzeć

o jakichś bohaterach. Bo o tych wszystkich

mierzyć miarą Facebooka, że stronę Magu-

Magurycz.

w przyszlość, szanując

ludziach możemy przeczytać w książkach,

­ Spotkaliśmy się przypadkiem na Fa-

rycza na Facebooku 7300 osób polubilo,

W otwarciu wystawy uczestniczyl

przeszlość. Dziękuję

możemy znaleźć informacje w internecie,

cebooku pod jednym z postów dotyczą-

to ja powiem, to żadna miara. My funkcjo-

konsul generalny RP we Lwowie Marek

wolontariuszom za ich

a mnie chodzi o to, żeby o jakimś kowalu

nujemy glównie dzięki darowiznom i dzięki

cym dawnej wioski lemkowskiej, skąd po-

Radziwon, który w wywiadzie dla Kuriera

ogromną pracę i pragnę, by

z jakiejś tam wsi też pamiętali. Jest takie

pieniądzom, które zdobędę na materialy,

chodzą moi krewni ­ powiedziala. - To byla

zaznaczyl:

ta cenna dzialalność byla

bardzo ladne powiedzenie znane w Irlan-

sprzęt, jedzenie, przejazdy, które zdobędę

prywatna komunikacja. Dowiedzialam się

­ W dzialalności Stowarzyszenia Ma-

kontynuowana przez wiele

dii, nie wiem jak brzmi po angielsku czy

z jakichś konkursów. Gdyby każda z tych

od pana Szymona o historii jego rodziny,

gurycz zbiega się kilka rzeczy ważnych.

kolejnych lat ­ powiedzial

po irlandzku, że cmentarze pelne są ludzi,

7300 osób wplacila nam rocznie 100 zl, to

że poprzez swoją dzialalność przywraca

Pierwsza ta, o której przy otwarciu wy-

bez których świat nie móglby istnieć. Tu

pamięć i dba o jej kontynuację w przy-

nie musielibyśmy zabiegać o żadne granty,

stawy mówiliśmy, o której pan Szymon

Swiatoslaw Szeremeta.

nie chodzi zaraz o jakichś bohaterów, pisa-

dlatego że możliwości pracy spolecznej

szlości, że obok dzialalności związanej

mówil, która się narzuca wszystkim, któ-

rzy, nauczycieli. Chodzi o wszystkich ludzi.

wszyscy mamy ograniczone. No chyba, że

z renowacją pomników na cmentarzach,

Salomea Rybotycka, radna Lwowskiej

rzy obserwowali to otwarcie i oglądali

Każdy z nas ma wplyw na to, co się dzie-

ktoś wygral w totolotka albo dostal Nobla.

nadal angażuje się w wolontariat. Dlatego

Rady Obwodowej i prezes Stowarzyszenia

wystawę, że Magurycz nie dzieli pamięci

je. Więc jak slyszę, że nie mamy wplywu,

Albo ma jakieś zasoby, dzięki którym może

jestem bardzo zadowolona, że nasze mu-

Nadsanie osobno zlożyla podziękowanie

na obcą i swoją. Nie dzieli narodowo czy

mówię - mamy wplyw. Jeżeli my wszyscy,

zeum natychmiast go zaprosilo. Myślę, że

się poświęcić jakiejkolwiek pracy, nieko-

Stowarzyszeniu Magurycz za remonty

etnicznie na niemiecką, żydowską, ukra-

każdy, tak jak wy, zrobicie fajny material

niecznie zarobkowej.

nawiążemy z nim dlugą przyjaźń i będzie-

cmentarzy ukraińskich w województwie

ińską czy polską, tylko wlaściwie zajmu-

o czymś, to też ma znaczenie, wszystko

my promować więzi z Polakami, którzy są

Mam natomiast wrażenie przede

podkarpackim.

je się restauracją, nie odnawianiem, ale

ma znaczenie, nie żyjemy w pustce ­ za-

wszystkim takie, powiem szczerze, że

z nami na tych samych falach.

Wolontariusze ze Stowarzyszenia Ma-

remontem jako kamieniarz tych miejsc

znaczyl Szymon Modrzejewski.

państwo polskie nas nie widzi. Z jakichś po-

Orest Malyć, dyrektor Lwowskiego

gurycz wyremontowali do tej pory spo-

pamięci, tych cmentarzy, które znajdują

Wystawę w Lwowskim Muzeum Histo-

wodów, nie wiem jakich. Napisalem w tym

Muzeum Historii Religii podczas otwar-

lecznie ponad 3200 kamiennych obiek-

się na ich drodze. Każdej lokalnej pamięci.

rii Religii można oglądać do końca marca.

roku i wyslalem list do minister kultury, do

cia wystawy podkreślil, że eksponowane

tów, z których większość to nagrobki na

Szymon Modrzejewski mówi też o tym, że

Międzypokoleniowe spotkanie ­ Dzień Babci i Dziadka

w Katolickim Uniwersytecie Trzeciego Wieku

W czwartek, 29 stycznia, aula

­ Trzeba budować mosty między dzieć-

i występować dla dziadków. Czekają na te

Graczyk, które wspólnie z dziećmi i senio-

radość, zwlaszcza gdy w domu brakuje

św. abpa Józefa Bilczewskiego

rami śpiewaly kolędy, tworząc wyjątko-

takich momentów. Serce i dusza po prostu

mi a seniorami, bo te mosty są trwale. Lą-

chwile z niecierpliwością. To dla nich rów-

w Katedrze Lwowskiej wypelnila

raduje się na widok tych mlodych twarzy

czyć pokolenia jest ważne, by pokazać, że

nież okazja, by rozwijać swoje umiejętności

wą, rodzinną atmosferę. Po wspólnym ko-

się śpiewem i prawdziwym

lędowaniu i występach wręczyly dzieciom

­ mówila.

nie jesteśmy oderwani. Mlody czlowiek kie-

i poczucie scenicznej ekspresji ­ dodala.

cieplem serc. Sluchacze

i seniorom upominki, sprawiając wiele ra-

Bycie dziadkiem czy babcią dla wielu

dyś też będzie starszy i będzie potrzebowal

Spotkania takie jak to nie tylko przy-

Katolickiego Uniwersytetu III

dobrego slowa, uśmiechu, chwili wytchnie-

pominają o wartości tradycji i więzi rodzin-

dości i wzruszeń.

obecnych bylo prawdziwym szczęściem.

Wieku spotkali się z uczniami

Alicja Stelmach, jedna z uczestniczek

Kontakt z dziećmi, ich szczerość, uśmiech

nia. Występy dzieci sprawiają im radość,

nych, ale dają seniorom coś więcej, pozy-

Liceum nr 10 im. św. Marii

i spontaniczność niosą seniorom pozy-

a dziadkom dają ogromne cieplo ­ zazna-

tywną energię od dzieci.

spotkania, nie ukrywala wzruszenia:

Magdaleny. Dzieci z klas

­ Jestem starszą osoba, ale takie spo-

tywną energię, dają silę i poczucie, że są

czyla Katarzyna Gryta, wychowawczyni

Marian Frużyński, prezes Katolickiego

początkowych oraz szkolny

tkania bardzo cieszą serce. Dzieci kolędo-

potrzebni. Takie chwile zostają w sercu na

klasy, w której uczą się mali artyści. ­ Dzieci

Uniwersytetu Trzeciego Wieku, wyrazil

zespól Magdusia Band pod

lubią przygotowywać laurki, mówić wiersze

wdzięczność mlodemu pokoleniu:

waly, my razem z nimi. To daje ogromną

dlugo.

czujnym okiem nauczycielek

Dziś aniolki z Liceum nr 10

Katarzyny Gryty, Julii Ficzuk

przyniosly kolędy i piękne

i Julii Grzegockiej przygotowaly

życzenia dla naszych babć

nie tylko kolędy, ale również

i dziadków. Lzy w oczach

specjalny program artystyczny

seniorów mówily same za

poświęcony Dniowi Babci

siebie. Mam nadzieję, że dzieci

i Dziadka. Każdy występ

będą kontynuować nasze

nagradzany byl uśmiechem

tradycje, rosnąc od początku

i gromkimi brawami.

w poczuciu patriotyzmu

i milości do naszej wspólnoty ­

ANNA GORDIJEWSKA

powiedzial prezes.

TEKST

Kolędy, uśmiechy, cieple gesty i wspólne

ALEKSANDER KUŚNIERZ

bycie razem sprawily, że ten dzień na dlugo

ZDJĘCIE

pozostanie w pamięci uczestników. Dla se-

Spotkanie odbylo się dzięki wsparciu

niorów bylo to prawdziwe święto serca, a dla

Konsulatu Generalnego RP we Lwowie,

dzieci kolejna możliwość wykazania swoich

swoją obecnością zaszczycily go konsul

umiejętności artystycznych i przekazania se-

Dorota Dmuchowska oraz konsul Diana

niorom pozytywnej energii i spontaniczności.