28

nr 3 (487) 13­26.02.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 121)

IWAN BONDAREW

Zawilości transliteracji

Iwano-Frankiwsk  pozy-

cjonuje się jako miasto tury-

styczne, a turyści zazwyczaj

zatrzymują się w hotelach. Naj-

większym hotelem w mieście

jest hotel ,,Nadija" stojący w sa-

mym centrum miasta, o kilka-

set metrów od dworca. Ma ja-

skrawo wymalowaną fasadę

i widoczny jest z daleka.

MURAL NA BELWEDERSKIEJ

Wielka liczba ludzi przecho-

dzi obok niego przez plac Iwana

Bandery. Byla to potężna ply-

Franki, lub stoi na przystanku

ta z szarego piaskowca, która

naprzeciwko. Większość nie

ze starości zapadla się w zie-

zauważa żadnych zmian w wy-

mię. Oprócz Józefy spoczywaly

stroju hotelu, ale one są.

tu jej matka i chyba siostra. Gdy

Latem 2016 r. zamieniono

na początku lat 1980. cmentarz

logo hotelu. Jeżeli wcześniej byl

niszczono, koparkami zniszczo-

napis po ukraińsku ­ ,,Надія",

no wszystkie nagrobki, ale ko-

HOTEL ,,NADIJA" Z LOGO PO LACINIE

to teraz mamy lacińskimi li-

ści nikt nie ruszal. Otóż, prochy

terami ,,Nadiya" i wizerunek

z najstarszych mieszkańców

Dzwonkowskiej nadal spoczy-

zlotej kawki ­ ,,symbol Galicji

miasta, który pamięta je jeszcze

wają w tym miejscu ­ pod plyt-

i klucz otwierający gościnną

z polskich czasów i jest nieoce-

kami dróżki.

duszę Iwano-Frankiwska" ­ jak

nionym źródlem krajoznawczej

Tablica pod deską

podaje reklama hotelu.

informacji. Mial nastrój do roz-

Po co zmieniono logo? Ofi-

mowy i zacząl opowieść o sta-

W okresie międzywojennym

cjalną przyczyną byla adapta-

rym cmentarzu, na terenie któ-

cukiernia stanislawowskiego

cja dla turystów zza granicy,

rego wlaśnie byliśmy. Jedno jego

cukiernika Wolodymyra Skru-

którzy lepiej przyswajają na-

zdanie utkwilo mi w pamięci:

ta byla niezwykle popularna.

zwy pisane po lacinie. Bowiem

­ Czy wie pan, że nagrobek

Dziś we Frankiwsku mieszka

wcześniej, czytając ukraińską

Józefy Dzwonkowskiej, odno-

jego syn, też Wolodymyr. Pod-

wersję nazwy hotelu określali

wiony w naszych czasach, stoi

czas rozmowy Skrut-junior

ją jako ,,HADIR".

nie tam, gdzie mialby być? Jeżeli

opowiedzial mi interesująca

chce pan, to pokażę, gdzie na-

historię.

Fachowa restauracja

prawdę jest jej pochówek.

­ Zna pan pewnie ten wy-

Józefa Dzwonkowska byla

Latem 2016 r. poprzedni szef

soki gmach na początkach ul

PRAWOSLAWNA CERKIEW NA UL. CZORNOWOLA

panną, w której kochal się Iwan

miejskiego wydzialu ochrony

Grunwaldzkiej ­ stwierdzil. ­

Franko i nawet zamierzal się

zabytków Igor Panczyszyn prze-

Pracownicy z dumą od-

ul. Dowżenki. Odbyl się sąd, któ-

Na jego ścianie jest niewielki

z nią ożenić ­ niestety bezsku-

powiedzieli: ­ Panie, my od

ry zobowiązal popów do zwol-

kawalek sklejki ­ po lewej od

chodząc ul. Czornowola zauwa-

tecznie. Jej postać wspomniana

nienia budynku.

żyl jakieś prace na dziedzińcu

drzewa!

bocznego prawego okna na par-

jest w wierszu ,,Trzykroć zja-

Mialo być przedszkole, ale

prawoslawnej cerkwi. Świąty-

Trzeba przyznać, że swą ro-

terze. Ojciec opowiadal mi, że

wiala mi się milość", gdzie poeta

nia mieścila się w starej budow-

botę znali i restaurację wykona-

wkrótce zaczęto tam budowę

za Polski byla tam jakaś tablica

określil ja jako ,,dumną księż-

li, więc pan Igor zainteresowal

li rzetelnie. Z czasem ta historia

bloku mieszkalnego.

pamiątkowa. Gdy przyszli so-

ną". Zmarla w mlodym wieku

otrzymala swoje przedlużenie.

wieci, którzy niszczyli wszyst-

się zawodowo pracami i pod-

Nieco o wspólczesnej sztuce

na gruźlicę, a jej nagrobek zo-

ko co polskie, mieszkańcy bu-

szedl bliżej. Kilku pracowników

W tym czasie obiekt zajmowala

Ostatnimi czasami we Fran-

stal zniszczony przy dewastacji

suszarką usuwalo starą farbę

Ukraińska Cerkiew Prawoslaw-

dynku zaslonili tablicę sklejką.

kiwsku pojawily się murale. Są

cmentarza. W 2006 r. nagrobek

z drewnianej zabudowy ganku.

na Moskiewskiego patriarcha-

Na pewno jest tam do dziś.

to olbrzymie obrazy na murach,

odnowiono z okazji jubileuszu

Pańczyszyn zapytal:

tu. Kiedyś bylo tam przedszkole

W grudniu 2016 r. specjalnie

które artyści nazywają sztu-

150-lecia urodzin Iwana Franki.

­ Chlopacy od kogo jeste-

i wladze miasta postanowily je

przespacerowalem się na Grun-

ką monumentalną. Niektórych

Naturalnie  zainteresowalo

przywrócić, bo wierni wybudo-

waldzką. Faktycznie ­ na gma-

ście? Z pracowni konserwator-

murali spoleczeństwo nie rozu-

mnie to. Przeszliśmy obok wspól-

skiej czy od firmy budowlanej?

wali nową wielką cerkiew przy

chu nr 2 jest niewielka kwadra-

mie i nie akceptuje. Na tle tych

czesnego nagrobka z czarnego

towa sklejka. Co pod nią może

olbrzymich wspólczesnych ob-

granitu i poszliśmy dalej, gdzie

być? Ulica swoją nazwę otrzy-

razów mural, dekorujący ścianę

dróżka się rozwidla. Pan Wolo-

mala w 1910 r., gdy obchodzo-

przy ul. Belwederskiej wygląda

dymyr szedl dróżką, wiodąca do

no 500-lecie bitwy pod Grun-

na starą dobrą klasykę.

wyjścia ze skweru na ul. Simkajla

waldem. Budynek stanąl o wiele

W sierpniu 2016 r. miejsco-

i stanąl za okolo trzy metry.

później ­ w okresie międzywo-

wy artysta Roman Bonczuk

- Dzwonkowska spoczywa tu,

jennym. Polacy czcili zwycię-

stworzyl portret Iwana Fran-

bliżej lewej strony dróżki ­ rzekl.

stwo nad krzyżakami, więc cal-

ki z okazji 160. rocznicy uro-

­ Dobrze pamiętam to miejsce, bo

kiem możliwe, że udekorowali

dzin poety. Pod wizerunkiem

wiele razy je mijalem, gdy cho-

początek ulicy stosowną tablicą.

Kamieniarza umieścil strofy

dzilem na randki z dziewczyną,

Czy zachowala się do dziś ­ jest

z jego wiersza: ,,Jestem synem

która mieszkala na sąsiedniej ul.

tylko jeden sposób to sprawdzić.

narodu, idącego w górę" i auto-

graf poety. Wlaśnie z tego pod-

pisu większość mieszkańców

dowiedziala się, kogo przedsta-

wia mural. Chodzi o to, że wi-

zerunek poety znacznie różni

się od tego, do którego ludzie

byli przez lata przyzwyczajeni,

a i do starych fotografii nie-

podobny. Stąd mural otrzymal

wśród mieszkańców inną na-

zwę ­ ,,Mlody Einstein".

Dzwonkowska pod plytką

Pewnego slonecznego wrze-

śniowego dnia 2016 r. spotkalem

na Skwerze pamięci Wolodymy-

ra Barana. Siedzial na laweczce

i grzal się w slonku. Jest to jeden

NAGROBEK RODZINY DZWONKOWSKICH

KAMIENICA NA UL. GRUNWALDZKIEJ