11

nr 4 (488) 27.02.­16.03.2026

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Prace zespolu konserwatorów pod kierunkiem profesora

Pawla Bolińskiego w 2026 roku (cz. 1)

Polsko-ukraińska

pojawil się ogień, tego nie wiemy, możemy

ekipa konserwatorów

tylko przypuszczać. Otóż naklejono tę latę,

pod kierunkiem Pawla

zrekonstruowano utraconą część kompozy-

Bolińskiego, profesora

cji, zaś od spodu przyklejono to plótno, żeby

krakowskiej Akademii Sztuk

wzmocnić obraz. Obecnie stary klej prawie

Pięknych im. Jana Matejki,

już nie trzymal, plótno bylo stare, po za-

kontynuuje wieloletnie prace

kończeniu prac restauracyjnych przy ob-

konserwatorskie w kościele

razie zrobimy ponowny dublaż już na nowe

oo. jezuitów pw. św. Apostolów

plótno, wedlug nowych wspólczesnych

Piotra i Pawla (obecnie

technik dublażowych, tak że na kolejne wie-

świątynia garnizonowa

le-wiele lat obraz będzie zabezpieczony. Te

UGKC). Jest to już piąty sezon

nieszczęśliwe wypadki, które się wydarzy-

prac konserwatorskich przy

ly, można wstępnie lączyć z wydarzeniami

monumentalnym barokowym

w samym kościele. Jeden pocisk wpadl do

XVIII-wiecznym oltarzu

kościola w 1919 roku, a druga bomba (czy

glównym i w prezbiterium

pocisk artyleryjski) w czasie II wojny świa-

świątyni. Ze strony polskiej

towej i to bardzo blisko tego obrazu, bo ude-

prace finansują, organizują

rzyl w sklepienie w prezbiterium i mocno

i nadzorują Ministerstwo

uszkodzil dach, dach splonąl wtedy, skle-

PROF. PAWEL BOLIŃSKI

Kultury i Dziedzictwa

pienie też zostalo uszkodzone. W momen-

Narodowego (MKiDN)

Ten obraz byl też taki duży, lecz później

cie kiedy pocisk wpadl, doszlo do malego

i warszawski Narodowy

zostal nieco obcięty, o caly metr skrócony.

pożaru, odlamki lecialy we wszystkie stro-

GRUPA KONSERWATOREK

Instytut Dziedzictwa

Wcześniej chciano zrekonstruować jego

ny i uszkodzily też obraz oltarzowy. Jeśli

Kulturowego za Granicą

ksztalt pierwotny, ale nie dysponujemy

Boliński opowiada o codziennej pracy ze-

rozwinęliśmy go i tak naprawdę mogliśmy

popatrzymy dziś na ściany w kościele, też

,,Polonika". Ze strony

żadną informacją, jak kompozycja wygląda-

spolu konserwatorów, o planach, proble-

dokladnie, porządniej się przyjrzeć, jaki

widzimy tam ślady po pociskach. Dużo jest

ukraińskiej partnerem

la na dole. Zdobyliśmy tylko jedną grafikę

mach, odkrywa historię i sekrety tego obra-

jest stan zachowania obrazu, co i jak przy

też żywych świadectw związanych z tym

występuje lwowski

z przedstawieniem św. Benedykta, która by

zu. Jak zawsze opowiada on nie tylko bardzo

nim bylo robione przed nami i jakie on bę-

wydarzeniem wojennym. Ojcowie jezuici

miejski Zarząd Ochrony

odpowiadala naszej kompozycji. Tego jed-

fachowo, dokladnie, ale też ciekawie:

dzie stwarzal nam trudności techniczne.

jeszcze przed opuszczeniem Lwowa zdążyli

Środowiska Historycznego.

nak za malo i zdecydowaliśmy zachować go

­ Przedmiotem tegorocznych prac kon-

Okazalo się, że obraz byl dublowany, czyli

zabezpieczyć to sklepienie i wyremontować

Aktywny udzial w pracach

bez zmian. Na razie jest obraz św. Benedyk-

serwatorskich jest między innymi i monu-

od strony spodniej bylo naklejone plótno

dach. Wracamy jednak do samego obrazu.

konserwatorskich bierze

ta zaslonięty i zabezpieczony, ale jak tylko

mentalny obraz oltarzowy ,,Ukrzyżowanie

dodatkowe, które mialo za zadanie wzmoc-

Oprócz tego, że zostala wklejona wielka

parafia UGKC i lwowska

wojna się kończy, my go odslonimy.

Pana Jezusa" z oltarza glównego dawnego

nić konstrukcyjnie obraz, ponieważ jest to

lata i zrekonstruowana część postaci św.

Akademia Sztuki.

kościola oo. jezuitów. Zaczęliśmy pracę

olbrzymie plótno o wymiarach ponad sześć

Jana, byly też kilkakrotne ingerencje kon-

Od strony artystycznej

praktycznie w zimie, w grudniu 2025 roku

metrów wysokości i ponad trzy metry sze-

serwatorskie (nazwijmy to tak), mniej czy

obrazem ,,Ukrzyżowanie

i mamy zamiar skończyć samą konserwa-

rokości i to jeszcze z takim nie typowym za-

więcej udane, polegające na tym, że przy

TEKST I ZDJĘCIA

Pana Jezusa" Ernesta

cję w 2026 roku (w grudniu byly prace

okrągleniem u góry, które na pewno utrud-

jakiejś okazji obraz byl odczyszczony i nie

JURIJ SMIRNOW

wstępne, żeby rozpoznać obiekt). Jak nam

ni ponowne naciągnięcie go na krosno, żeby

jeden raz, i podmalowany. Dawniej konser-

Karla Fruhwirtha

W 2025 roku ,,Nowy Kurier Galicyjski"

to sprawnie pójdzie, zakończymy samą

w przyszlości bylo ono dobrze naprężone.

watorzy robili to odczyszczenie wedlug sta-

historycy sztuki

pisal o pracach przy konserwacji oltarza

konserwację w tym roku i wtedy zacznie-

W każdym bądź razie bylo to plótno zdu-

rych technologii, a wiemy z historii i naszej

może specjalnie się

glównego i XVIII-wiecznej polichromii Se-

my restaurację, czyli estetyczne dzialania

blowane z powodu tego, że obraz wyka-

praktyki konserwatorskiej, że nasi poprzed-

nie zachwycają, ale

bastiana Ecksteina w prezbiterium świąty-

przy tym obrazie. W każdym bądź razie

zuje tendencje oslabienia. I z tego powodu

nicy często stosowali bardzo mocne środki

jest to solidny obraz

ni (KG nr 13, 15­28. 07. 2025 i nr 21, 14 ­ 27.

chcielibyśmy w przyszlym roku wszyst-

wydarzyly się przy tym obrazie jakieś nie-

i tymi środkami często uszkadzali orygi-

znanego malarza

11. 2025). Ekipa konserwatorów planuje

kie prace przy nim zakończyć. Cztery lata

szczęśliwe wypadki, co widać na przyklad

nalną, autorską powierzchnie malarską.

europejskiego, wykonany

zakończenie tych prac do końca 2026 roku.

temu, czyli kiedy zespól rozpoczynal prace

w postawie tej olbrzymiej latki przy św. Ja-

Z literatury wiemy, że np. freski w XIX wie-

na solidnym poziomie

Jest jednak jeszcze jeden monumentalny

przy oltarzu glównym, obraz oltarzowy

nie, gdzie z jakiegoś powodu duży fragment

ku, żeby uzyskać szybki efekt, czyszczono

technicznym. W ciągu

obiekt, który cztery lata czekal na odno-

zostal zdjęty i nawinięty na bęben, który

plótna zostal uszkodzony i wklejony nowy

kwasem solnym. Obecnie pierwsze nasze

wienie ­ monumentalny obraz oltarzowy

tu leży. I tylko w grudniu 2025 roku, we-

fragment plótna. Przy uważnym badaniu

zadanie, pierwszy etap technologiczny, to

swojej historii obraz byl

,,Ukrzyżowanie Zbawiciela". Od czasu roz-

dlug harmonogramu prac w oltarzu glów-

obrazu znajdujemy też ślady wypalenia

odczyszczenie obrazu, usunięcie brudu, sta-

kilka razy odnawiany,

poczęcia prac konserwatorskich w oltarzu

nym, przyszla kolej na konserwację obrazu

fragmentów plótna, dziury, które powstaly

rego werniksu, który pożólkl. Werniks pel-

czy reperowany,

glównym byl on zdjęty, zwinięty na specjal-

,,Ukrzyżowanie Pana Jezusa". W grudniu

z powodu ognia. Trudno przedstawić z jakie-

ni funkcję ochronną, zabezpiecza malaturę,

można powiedzieć

nie skonstruowany bęben, zabezpieczony

przywieźliśmy obraz tutaj do pracowni,

go powodu na wysokości dziesięciu metrów

ale werniksy są bardzo różne, a obecnie

przemalowany, wedlug

i odstawiony do odpowiedniego czasu. No

mamy bardzo dobre werniksy, których nie

formy oczywiście, lecz

i ta chwila nadeszla w grudniu 2025 roku.

bylo w XIX wieku. Przemalówki występują

na miejscu, w oltarzu,

Obraz oltarzowy odpowiada monumental-

na calej powierzchni obrazu, byl on bardzo

żadnego razu nie byl

nym formom samego oltarza glównego i ma

mocno przemalowany i to kilka razy i nie

wyjęty z ramy. To co

wymiary 606 cm wysokości i 321 cm sze-

tylko tlo, ale i figury też. Kiedy obraz znaj-

widzimy obecnie ­ ciężkie

rokości. Obraz byl wykonany przez malarza

dowal się w oltarzu, wydawalo się, że tych

austriackiego Ernesta Karla Fruhwirtha

przemalówek dużo mniej, ale okazalo się że

brązy na chmurkach,

w 1839 roku i w tymże roku zamontowany

to nie tak. Otóż zdejmujemy kolejne war-

ciemne plamy w części

w oltarzu glównym świątyni lwowskiej,

stwy i przysparzają one nam trochę trudno-

dolnej ­ to wszystko

która w tym czasie pelnila funkcję świą-

ści, bo w różnym czasie różne techniki ma-

przemalówki. Obecnie

tyni garnizonowej zakwaterowanych we

larskie zostaly użyte do tych przemalówek,

obraz po raz pierwszy

Lwowie wojsk austriackich. Obraz ufundo-

a to zawsze utrudnia prace konserwatorów.

znajduje się w pracowni

wala hrabina Agnieszka Mierowa, znana

Ale my z tym sobie poradzimy. Obraz już

konserwatorskiej, jest

mecenaska lwowska. Jest to obraz olejny na

obecnie, tylko po oczyszczeniu, nabiera au-

rozwinięty na podlodze

plótnie, dość ciężko malowany, na pewno

tentyczności. W górnej części pojawila się

i zajmuje caly pokój.

warsztatowy. Na pewno sam Fruhwirth ma-

kolorystyka, blękity nieba, bieli na szatach

lowal tylko karnację, najważniejsze elemen-

Chrystusa, chmury są bardziej dynamiczne.

Pracują przy nim cztery

ty, a reszta, tlo, szaty ­ jego uczniowie. Ana-

A bylo wszystko zamalowane, bylo tylko

sympatyczne mlode

tomicznie wszystko jest prawidlowo. Obraz

brudne brązowe tlo. W 2026 roku będzie-

lwowskie konserwatorki,

zostal malowany w Wiedniu i przywieziony

my mieli mnóstwo pracy przy tym obrazie,

mianowicie Solomija

do Lwowa, gdzie byl obcięty, dopasowany

ale dzialamy wedlug naszego harmonogra-

Bihanycz, Nadia

do wymiarów ramy i oltarza. Rama stara,

mu. Kombinujemy różne środki do usunięcia

Kluczkowska,

jeszcze z XVII wieku, cenne dzielo sny-

różnych warstw przemalówek. Stosujemy

Kataryna Tymczyszyn

cerki owego czasu. Wcześniej w oltarzu

tylko dobre, najlepsze, sprawdzone środki

i Nadia Czyrkowa

glównym byl inny obraz, ale o nim nic nie

europejskiej jakości (oczywiście drogie), ale

pod kierownictwem

wiadomo. Natomiast zachowal się XVIII-

jest to od samego początku prac konserwa-

profesora Pawla

-wieczny obraz św. Benedykta, specjal-

torskich w kościele oo. jezuitów (i w innych

nie namalowany i umieszczony w oltarzu

miejscach we Lwowie) naszą zasadą. Trzeba

Bolińskiego.

glównym na uroczystości sprowadzenia

usunąć przemalówki, ale nie uszkodzić ory-

do kościola relikwii św. Benedykta w dniu

Najpierw trzeba oczyścić plótno, usu-

ginalnej XIX-wiecznej malatury. W pelnej

23 lipca 1741 roku. - Obraz św. Benedykta

nąć późniejsze podmalówki. Dziewczyny

krasie będziemy mogli zobaczyć odnowiony

zachowal się i zostal przez grupę naszych

już oczyścily polowę obrazu. Ale to tylko

obraz ,,Ukrzyżowanie Pana Jezusa", kiedy

konserwatorów odnowiony - Obecnie znaj-

początek bardzo skomplikowanych zabie-

zakończymy konserwacje oltarza glówne-

duje się w prawej bocznej nawie świątyni.

gów konserwatorskich. Profesor Pawel

go i polichromii w prezbiterium.

FRAGMENT OBRAZU ,,UKRZYŻOWANIE"