15

nr 4 (488) 27.02.­16.03.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Mistrzostwa Lwowa w szachach na przelomie 1934 i 1935 roku

Praktyka turniejowa lwowskich szachistów (cz. 1)

W pierwszych dniach

kawiarń, nie byla stosownym

stycznia zakończyl się

lokalem turniejowym, nie byla

ani pod względem higienicz-

turniej o mistrzostwa

nym, moralnym i prestiżowym

Lwowa na rok bieżący

do celu wspomnianego odpo-

następującym wynikiem:

wiednia. Halaśliwa, zadymio-

Edward Gerstenfeld 12

na i przepelniona sala karcia-

punktów.

na, w pewne dnie mieszcząca

WOLSZA, SLOWNIK BIOGRAFICZNY SZACHISTOW POLSKICH, VOL

powyżej 100 osób, ze względu

5, 2007, PAGE-0035

na swe znaczenie, nie zapew-

LARYSA PLACHOTNA

z tymże zaproponowany mu

slabszych partnerów. Do red.

niala grającym spokoju, który

OLEKSANDR PROKHOROV

T

remis, przeceniając swą koń-

Friedmana można zastosować

jest najbardziej nieodzownym

adeusz Wolsza wspomina:

cówkę i w dogrywce w dodatku

znane przyslowie: ,,Nie ma re-

czynnikiem gry turniejowej.

­ Po raz pierwszy w ka-

przegrywa. Stan przed ostatnią

guly bez wyjątków". Z reguly

Inne techniczne strony dużo

rierze tytul mistrz Lwowa

rundą: Friedman i Gerstenfeld

zdobywal bowiem od lat blisko

zostawialy do życzenia. Brak

wywalczyl w 1935 r. W turnieju

po 3 stracone, Sulik, Schonfeld

10 mistrzostwo Lwowa. MGR

odpowiednich garniturów sza-

uzyskal 12 p. w 14 partiach i mi-

i Kaufmann po 3 ½, Schachter

Kaufmann (gral w Katowicach

chowych i szachownic, brak

EDWARD GERSTENFELD

nimalnie wyprzedzil Henryka

4. Wśród niezwyklego zdener-

w drużynie Krakowa), dowiódl

blankietów szachowych, wa-

Friedmana, Ksawerego Sulika

mialy przynieść rozstrzygnię-

wowania graczy, rozpoczyna

swym wynikiem i swoją grą,

dliwe zegary szachowe i t.p.

oraz Erwina Kaufmana i Izaaka

cie, rozegrane zostaly w at-

się ostatnia runda. Najwięcej

że ma prawo zaliczyć się do

(bez chorągiewek kontumacyj-

mosferze niespokojnej, pelnej

Schachtera. Po zawodach kore-

zainteresowania budzi par-

czolowych graczy Lwowa, zaś

nych) budzily wielkie zastrze-

spondent ,,Szachisty" stwier-

napięcia nerwowego zawodni-

tia prof. Popiela z Gerstenfel-

Schachter, który kiepskim star-

żenia. Także losowanie kolorów

dzil: ,,Gerstenfeld wykazuje bar-

ków, dopingowanych w sposób

dem. W pewnej chwili niezdol-

tem turniej rozpocząl, pięknym

uderzalo pewną zlośliwością.

dzo dobrą znajomość teorii oraz

niesportowy przez pewną część

ny do skupienia się i upadając

finiszem uzyskal pelną rehabi-

Brak wreszcie należytej opie-

otwartą i silną grę". Szerszą cha-

bywalców kawiarni de la Paix,

z sil red. Friedman, proponuje

litację. Schonfeld, zdobywca VI

ki Komitetu nad przebiegiem

rakterystykę jego stylu gry za-

polożonej w śródmieściu, gdzie

remis swemu partnerowi, inż.

miejsca, jest graczem utalento-

turnieju oraz obiektywnego

prezentowal Juliusz Madfes na

turniej się odbyl. Do sprawy tej

Wendekerowi, co tenże przyj-

wanym, który ma do pokonania

kierownictwa.

lamach ,,Chwili": ,,nowego mi-

jeszcze powrócimy.

muje. Tymczasem partia Popiel

jedną tylko trudność turniejową

Wszystkie te mankamenty

strza cechuje szybka orientacja,

Już pierwsze rundy dowiodly,

­ Gerstenfeld dochodzi do kul-

tj., niedoczas. Na prof. Popielu

dla dobra rozwoju szachowego

znaczny polot i co najważniej-

że mlodzież będzie miala ważkie

minacyjnego punktu. Mający

odbily się najmocniej jego zaję-

w naszem mieście winne być

sze ­ 19 rok życia. To wszyst-

slowo do powiedzenia w tym

przez caly czas równorzędną,

cia zawodowe, skutkiem czego

w przyszlości usunięte, loso-

ko pozwala jeszcze dużo się po

turnieju. Po 5. rundzie wysuwa

a w pewnej chwili zdecydo-

nie posiadal odpowiedniej wy-

wanie publicznie przeprowa-

nim spodziewać". Mistrz Lwowa

się na czolo turnieju Schonfeld,

wanie lepszą grę Popiel, wpada

trzymalości, przegrywając caly

dzone w obecności zawodni-

otrzymal reaktywowaną w 1935

który wraz z Sulikiem i Ka-

w niedoczas i przegrywa. Ten

szereg dobrych partii. Lipiec

ków, zaś wybór odpowiedniej

r. nagrodę prezydenta miasta.

ufmanem naprzemian prowa-

szczęśliwy zbieg okoliczności

poczynil znaczne postępy i jest

sali troskliwie dobrany. W koń-

Wynik tegorocznego turnie-

dzą. Sytuacja w dalszym cią-

w dwóch ostatnich partiach za-

dobrym graczem turniejowym.

cu należy podnieść starania

ju, zwlaszcza zdobycie tytulu

gu jest niewyjaśniona, gdy w 6

decydowal o zdobyciu pierw-

Panowie: Bachstutz, Bizon, inż.

prezydium Lwowskiego Okręgu

mistrzowskiego oraz I nagrody

rundzie z powodu zaslabnięcia

szego miejsca przez Gerstenfel-

Wendeker, Schachter II., Lo-

Szachowego, na którego prośbę

przez mlodego gracza Edwar-

zmuszony jest korzystać z ty-

da. Partja Sulika z Schonfeldem

wenthal i Kunstler walczyli

pan Prezydent miasta Lwowa ­

da  Gerstenfelda,  stanowil

godniowego urlopu red. Fried-

przy licznych obustronnych

jak mogli najlepiej. Niewątpli-

dr. Drojanowski, reaktywowal

największą sensację dla sfer

man. Jest to okres niepowodzeń

możliwościach i pokonaniu nie-

we niektórzy z nich poczynią

nagrodę honorową miasta dla

Shachtera i prof. I. Popiela oraz

szachowych miasta Lwowa.

doczasu, kończy się w ostatniej

jeszcze postępy. Tennenbaum,

zdobywcy tytulu mistrza Lwo-

dalszych sukcesów Schonfelda,

Dowodzi on, że systematyczna

chwili zwycięstwem Sulika, co

znany  szachista  lwowski,

wa w szachach.

Kaufmanna, Sulika i Gersten-

praca Lwowskiego Okręgu Sza-

zapewnia mu dzielenie II ­ III

z powodu wypadku rodzinnego

Nagroda honorowa miasta,

felda. Po tym tygodniu następu-

chowego z biegiem lat wycho-

miejsca, w czasie, gdy prze-

zmuszony byl z turnieju wy-

dodająca tytulowi szczegól-

je start red. Friedmana, (mimo

wala i wyksztalcila caly szereg

grana ta odrzuca Schonfelda

stąpić z 4 punktami w tabeli, nie

nej powagi, zostala z wielkim

ciężkiej i dokuczliwej choro-

mlodych i uzdolnionych gra-

aż na 6. miejsce. Na 4. i 5. miej-

ma zasadniczo znaczenia, gdyż

uznaniem przyjęta przez lwow-

by nie zrezygnowal z udzialu

czy, którzy w odbytym turnieju

scu usadawiają się Kaufmann

nie może ilustrować gry tego

ski świat szachowy.

w turnieju), który w rundzie 11.

mieli pole do popisu, skladając

z Schachterem I.

zawodnika.

Rozgrywki odbywaly się

dopada swoich konkurentów,

egzamin ze swych umiejętności

Przechodząc do omówie-

A teraz kilka slów pod ad-

w salach kawiarni De le Paix.

a nawet wyprzedza najbliższego

szachowych z bardzo dobrym

nia sily gry poszczególnych

resem Komitetu Turniejowe-

Turniej zacząl się 4 grudnia

swego konkurenta ­ Gerstenfel-

wynikiem.

zawodników  wypada  pod-

go. Mając kilka odpowiednich

1934 roku. Gry rozpoczynaly

da o ½ punkta. Od tej chwili losy

Także poziom gry byl sta-

kreślić pomyslową i popraw-

lokali do dyspozycji, Komitet

się wieczorami w poniedzialki,

pierwszego miejsca zdają się być

nowczo

wyższy,

aniżeli

ną grę Gerstenfelda, wykazu-

wybral lokal najbardziej niesto-

środy i piątki.

przesądzone. W przedostatniej

w turniejach lat ubieglych. Sam

jącego bardzo dobrą znajomość

sowny na urządzenie turnieju.

rundzie red. Friedman prowa-

przebieg turnieju byl nadzwy-

teorii oraz otwartą i silną grę

Otwarta dniem i nocą, czyn-

ŹRÓDLO: CZASOPISMO ,,SZACHISTA"

dzący już o caly punkt przed

czaj ciekawy i emocjonujący,

Sulika, którego pietą Achille-

na karciarnia jednej z najbar-

REDAKTOR NACZELNY

Gerstenfeldem odrzuca w partii

zaś ostatnie dwie rundy, które

sową stanowi niedocenianie

dziej ruchliwych w śródmieściu

HENRYK FRIEDMAN (№1,1935 ROK)

Przyczynek do genealogii rodziny Arztów

Wlodzimierza Piereguta. ,,Polska Zbrojna"

Lekarskie Warszawskie. Warszawa 1991,

s. 39­40.

346 s. 4. 1938­12­15. Warszawa.

Niniejszy artykul stanowi

5. Sawicka ­ Wiśniewska B., Wiśniew-

11. Szarejko P.: Arzt Adolf (ok.1869­

Arzt mial trzy córki Mina Arzt, żona Po-

Arzta (8) Ludmila Schrayer żona Alfreda

uzupelnienie danych

ski R.: Aptekarz Henryk Arzt (1866­1942).

1897). Slownik Lekarzy Polskich XIX wie-

meranza radcy sadowego we Lwowie,

Schrayerra zmarla w 2003 roku z zawo-

zawartych w artykule pt.

Rocznik Przemyski 2009, T.45, z. 4 (Histo-

ku. Tom III. Wydawnictwo Naukowe Sem-

du prawniczka z wyboru piosenkarka

ślub 1892, Amalia Arzt żona Scharfa kpt.

Genealogia rodziny Arztów

ria), s. 247­248.

per. Warszawa 1995, s. 13.

Obrony Krajowej, ślub 1899, Marya Arzt,

(8). Życiorysy i przebieg pracy zawodo-

(Farmacja Krakowska.

6. Sawicka-Wiśniewska B.: Przyczy-

12. Szematyzm królestwa Galicyi

wej Ignacego, Jakuba Gwidona, Henryka

żona Ignacego Deutscha sekretarza dyr.

Biuletyn nr 3, s. 46­47, 2019),

i Lodomeryi z wielkim księstwem krakow-

nek do biografii Henryka Arzta. Acta Me-

Kolejowej Lwowskiej, ślub 30. 11. 1905

i Adolfa Arztów oraz Lotariusza Pawla

na który zwrócil uwagę

dica Jaroslaviensia. Jaroslaw 2014, T. 36

skiem na rok (1858­1886). Nakladem C. K.

Lwów (8). Jego rodzicami byli Abraham

Arzt zostaly dokladnie opisane w arty-

Jacob Rosen Koenigsbuch

(2014), s. 89­90.

Namiestnictwa we Lwowie.

kulach (5, 6, 7, 9, 10, 11, 13). Natomiast

i Estera Arzt (1). Również w Sądowej

z Jerozolimy w Izraelu i przez

13. Trześniowski Z.: Ignacy Arzt ur.

7. Sawicka-Wiśniewska B., Wiśniewski

Wiszni urodzil się starszy syn Ignace-

informacja o śmierci Lotariusza Pawla

Okręgową Izbę Aptekarską

R.: Ignacy Arzt (1840­1921). Slowo Żydow-

1840, zm.1915. Wystawa ,,Honorowi Oby-

Arzt zawarta jest w nekrologu (4).

go Arzta ­ Jakub Gwidon Arzt. Jakub

w Krakowie nawiązal drogą

skie, wrzesień 2024 (631), s. 09.

watele Miasta Lańcuta ­ 5. 06­16. 08.

Gwidon Arzt mial dwie córki Zofia Arz

Piśmiennictwo

mailową kontakt z autorami

8. Schreyer Alfred ­ rozmowa telefo-

2019". Sala wystawowa Miejska Biblioteka

(*21.08. 1901), Olga Arzt (*24.05.1905)

wspomnianego artykulu (1, 2).

1. Abu Wasta Fwd: The Death Certifica-

niczna dnia 23.06.2011 r., 19. 07. 2011 r.,

Publiczna Lańcut, ul. Moniuszki 2.

(10). W czasie urodzin Jakuba polożną

te of... e-mail 8. 03. 2024.

11. 08. 2011 r., 06. 09. 2011 r., spotkanie

we wspomnianej miejscowości byla

2. Abu Wasta; Ja pytanie o córki Jgna-

w Krakowie dnia 02. 07. 2011 r., zapiski

Autorzy skladają podziękowanie Panu

Rodzina Arztów wywodzi się z Sądo-

matka Ignacego Arzta ­ Ester Arzt.

cego Arz... e-mail 8. 03. 2024.

rodzinne.

Jacobowi Rosen Koenigsbuch z Jerozolimy

wej Wiszni gdzie w 1840 roku urodzil się

Jako polożna Ester Arzt notowana jest

3. Jubileusz 50 ­ letniej pracy zawo-

9. Sylwetki Lotników: Lotariusz Arct.

w Izraelu za cenne uwagi i materialy o ro-

w Szematyzmach Galicyi i Lodomeryi

senior rodziny Arztów ­ Ignacy. Medy-

dowej lekarza. Glos Rzeszowski z 14 lipca

Opracowanie: Konrad Rydolowski.

dzinie Arztów.

cynę studiowal we Lwowie. Po uzyska-

z lat 1858­1886 (12). Wnuk Ignacego

1912 roku nr 29, s. 4.

10. Szarejko P.: Arzt (Arct) Jakób

Arzta jest sędzią w Samborze (3, 12).

niu dyplomu lekarza osiedlil się w Lań-

4.Nekrologi ś.p. mjr pil. Lotariu-

Gwidon (1865­1933). Slownik Lekarzy

Informacje o Rodzinie Arztów przeka-

cucie w czerwcu 1862 roku (13). Zmarl

BOŻENA SAWICKA-WIŚNIEWSKA

sza Pawla Arcta i kpr. strz. sam. rtg

Polskich XIX wieku Tom I. Towarzystwo

w 1921 roku w Drohobyczu (7). Ignacy

zal Alfred Schreyer ­ wnuk Henryka

RYSZARD WIŚNIEWSKI