21

nr 4 (488) 27.02.­16.03.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Lemberg­Czernowitzer Railway

na katedrze architektury Po-

ulicy (obecnie Melnyka) prze-

Company Limited (z centralnym

litechniki Lwowskiej, od roku

ważają architektoniczne style

biurem w Londynie) ­ kompa-

1902 ­ czlonkiem Spólki Po-

secesja i konstruktywizm. Kil-

nii, która otrzymala koncesję

litechnicznej we Lwowie. Po

ka domów, spośród nich ­ dom

na budownictwo kolei galicyj-

odejściu z Politechniki praco-

Nr 1/3 z neorenesansową atty-

skiej. Przy budownictwie kolei

wal w departamencie budow-

ką, znajduje się na liście zabyt-

Lwów­Czerniowce,  pierwsze

nictwa lwowskiego magistratu,

ków dziedzictwa kulturowego

265 kilometrów linii kolejowej

a w 1905 roku zająl stanowi-

znaczenia miejscowego. Oprócz

zaczęly funkcjonować już po

sko dyrektora departamentu.

Alfreda Wladyslawa Zacharie-

roku od rozpoczęcia budowy.

Obecnie w tym budynku mie-

wicza, wspólautorem projektu

Wspomniana ulica nosila

ści się wydzial Politechniki

tego budynku zostal lwowski

swe imię aż do historycznych

Lwowskiej.

architekt i budowniczy Józef

wydarzeń we wrześniu 1939-

Teraz zbliżamy się do ,,naj-

Sosnowski, w 1895­1924 latach

go roku (później jeszcze krótki

mlodszego" od czasu budowy

czlonek Spólki Politechnicznej

czas w latach 1940, 1941 oraz

spośród opisywanych przez nas

we Lwowie. W 1901­1902 latach

1944).

obiektów, niestety, najbardziej

Józef Sosnowski byl w skla-

Wreszcie zbliożamy się do

uszkodzonego wskutek wielo-

dzie zarządu Spólki, wykonując

SZKOLA MIESZANA IM. S. KONARSKIEGO, OB. LICEUM NR 55

pierwszej z czterech dawnych

letniego zaniedbania gospodar-

funkcję zastępcy sekretarza.

polskich szkól na obrzeżach

czego. Żeńska Szkola Ludowa

Po odzyskaniu przez Pol-

dzielnicy ,,Nowy Świat" ,zalożo-

im. Henryka Sienkiewicza we

skę niepodleglości w 1918 roku

nej w 1816 roku jako Lwowska

Lwowie przy wyżej wspomnia-

szkola funkcjonowala począt-

Szkola Trywialna imienia św.

nej ulicy Polnej 21 ­ to wybudo-

kowo jako Państwowa Szko-

Marii Magdaleny. Architektem

wana za zgodą III Departamentu

la Realna im. Jana i Andrze-

tej budowy zostal Juliusz Karol

Magistratu w latach 1905­1906

ja Śniadeckich we Lwowie, po

Hochberger (ur. 16 maja 1840

(projekt Michala Lużeckiego)

czym zostala przemianowana

roku w Poznaniu, zm. 5 kwiet-

historyczna placówka oświato-

na XI Państwowe Gimnazjum

nia 1905 we Lwowie). Budowla

wa, która funkcjonowala przed

im. Jana i Andrzeja Śniadeckich.

zostala wykonana w 1883 roku

II wojną światową, będąc waż-

Jan i Jędrzej (Andrzej) Śnia-

jeszcze przy ulicy Nowy Świat

nym ośrodkiem edukacji pa-

deccy­ to dwaj wybitni polscy

w popularnym wówczas ,,stylu

triotycznej dziewcząt.

bracia naukowcy, dzialający na

arkadowym". Do września 1939

Dokladną informację o roli

przelomie XVIII i XIX wieku:

roku ­ ogólnoksztalcąca mie-

i miejscu tej szkoly, a także daw-

Jan (1756-1830), astronom, ma-

szana szkola imienia świętej

nego Domu Techników w historii

tematyk i filozof, oraz Jędrzej

Marii Magdaleny (,,Magdusia"),

obrony Lwowa podczas burzli-

(1768-1851),chemik, biolog i le-

obecnie ­ Lwowska państwo-

wych wydarzeń listopadowych

karz, obaj kluczowi dla polskiej

wa komunalna średnia ogólno-

1918 roku można odnaleźć

nauki, co jest częstym kontek-

ksztalcąca szkola Nr 10, która jest

w archiwach Gazety Lwowskiej

stem ich wspomnienia, zwlasz-

jedną z dwóch szkól średnich we

(listopad roku 1938), a także

cza we Lwowie. Przed 19 sierp-

Lwowie z nauczaniem w języ-

w opracowaniu Krzysztofa Szy-

nia 2019 roku w tym budynku

ŻEŃSKA SZKOLA LUDOWA IM. HENRYKA SIENKIEWICZA

ku ukraińskim i polskim. Od 23

mańskiego na stronach Nowego

mieścila się Lwowska średnia

września 2008 roku budowla tej

Kuriera Galicyjskiego (nr 20/336

zostalo upamiętnione również

we Lwowie, zalożona w 1944

ogólnoksztalcąca szkola Nr 17,

szkoly znajduje się na liście za-

od 29 października ­ 14 listopada

w nazwie innej polskiej szko-

roku. W latach 1961­1999 byla

obecnie dziala tam liceum Nr 17

bytków dziedzictwa kulturowe-

2019 roku) albo w publikacjach

ly z siedzibą we Lwowie, mia-

jedyną placówką oświatową,

Lwowskiej rady miejskiej.

go znaczenia miejscowego, które

na stronie lwow.pl.ua

nowicie ­ X Państwowego Li-

która dawala mlodzieży pol-

Chcemy poinformować czy-

nie podlegają prywatyzacji.

Malo kto z polskich tury-

ceum i Gimnazjum. Pierwotnie,

skiego pochodzenia maturę.

telników także i o tym, że w cią-

Wzdluż dawnej ulicy Leona

stów odwiedzających Lwów

w okresie zaboru austriackiego,

W 1992 roku jej patronką zosta-

gu ostatnich już czterech lat woj-

Sapiehy, w odleglości jednego

wie o istnieniu tego budynku.

w roku szkolnym 1897/1898

la Maria Konopnicka, od 2022

ny  zdecydowana  większość

kilometra na zachód od ,,Mag-

Nieco oddalony od centrum stoi

przy ulicy Sokola we Lwowie

roku szkola oficjalnie zmienila

rosyjskich rakiet i dronów, ata-

dusi", w latach 1892-1893 we-

już raczej w zapomnieniu...

zostala utworzona czterokla-

nazwę na liceum.

kujących Lwów, byla skierowa-

dlug projektu lwowskich ar-

Gmach przetrwal dlugie po-

sowa filia C. K. III Gimnazjum

Oprócz tego, warto wspo-

na wlaśnie na sieć logistyczną

chitektów Bronislawa Bauera

wojenne lata, gdy slużyl jako

im. Franciszka Józefa, która

mnieć o jeszcze jednej daw-

poludniowo-zachodniej części

(ur. w r. 1851 w Hrymajlowie,

placówka produkcji sowiec-

z czasem zostala przeniesiona

nej polskiej szkole, ulokowa-

naszego miasta, gdzie są roz-

obecnie obwód Tarnopolski, zm.

kiego przemyslu zbrojeniowe-

do nowego gmachu. Z istnieją-

nej w obrębie dzielnicy Nowy

mieszczone opisane przez nas

po r.1939) oraz Iwana Wiktora

go. Nie będąc na liście zabyt-

cej filii z dniem 1 września 1905

Świat. Jest to XI Państwowe

cztery dawne polskie szkoly: im.

Dolyńskiego (ur. w r.1852 we

ków dziedzictwa kulturowego,

zostalo utworzone samoistne C.

Liceum i Gimnazjum im. Jana

św. Marii Magdaleny, im. S. Ko-

Lwowie, zm. 5 kwietnia 1916,

budynek calkiem oczekiwanie

K. VII Gimnazjum we Lwowie.

i Andrzeja Śniadeckich ­ pol-

narskiego, Dom Techników, im.

tamże) zostala wybudowana

znalazl się we wlasności pry-

Natomiast funkcjonowala jed-

ska szkola z siedzibą we Lwowie

H. Sienkiewicza oraz redakcja

szkola mieszana im. S. Konar-

watnej. Chociaż zostal odno-

nocześnie filia VII Państwo-

w okresie II Rzeczypospolitej,

Nowego Kurjera Galicyjskiego.

skiego. Hieronim Franciszek

wiony z zewnątrz, już od ponad

wego Gimnazjum im. Tadeusza

od 1938 o statusie gimnazjum

Świeżym tego przykladem może

Konarski herbu Gryf, imię za-

20 lat stoi opuszczony. W latach

Kościuszki, która po odzyska-

i liceum ogólnoksztalcącego.

poslużyć zniszczony 13 stycz-

konne: Stanislaw od świętego

2008­2010 widnial na nim

niu przez Polskę niepodleglo-

Pierwotnie w okresie zaboru

nia 2026 roku od wybuchu po-

Wawrzyńca (ur. 30 września

napis ,,Orenda" (wynajem), co

ści, w 1919 roku usamodziel-

austriackiego w 1856 powsta-

cisku kierowanego nowoczesny

1700 w Żarczycach Dużych, zm.

wtedy sugerowalo potencjal na

nila się jako X Państwowe

la C.K. Szkola Realna, jedyna

plac zabaw dla dzieci tuż obok

3 sierpnia 1773 w Warszawie) ­

jakiś biurowiec lub nawet mu-

Gimnazjum im. Henryka Sien-

tego typu dzialająca we Lwo-

kościola św. Elżbiety, obecnie

dramatopisarz, poeta, tlumacz,

zeum. Stan obecny budynku

kiewicza we Lwowie. Siedziba

wie. Podczas I wojny świato-

cerkwi pw. św. Olgi i Elżbiety

(świątynia grekokatolicka, po-

edytor, pedagog, publicysta, re-

dawnej polskiej szkoly wyraź-

Gimnazjum mieścila się na ów-

wej w roku szkolnym 1917/1918

lożona przy pl. M. Kropiwnic-

formator szkolnictwa i zaloży-

nie wzywa do dobroczyńców,

czesnej ulicy Ochronek (przed-

szkolę przeniesiono do gmachu

kiego 1; przed 1945 rokiem ­ pl.

ciel Collegium Nobilium w roku

którzy pomogliby mu przynaj-

tem Sakramentek), od 1938

przy ul. Szymonowiczów, wy-

abp J. Bilczewskiego), w odleglo-

1740. Budynek obecnej Lwow-

mniej utrzymać się w calości

roku o statusie gimnazjum i li-

budowanego przed pierwszą

ści 200 metrów od bylej szkoly

skiej średniej ogólnoksztalcącej

przez te ciężkie czasy...

ceum ogólnoksztalcącego.

wojną światową dla potrzeb XI

im. S. Konarskiego.

szkoly NR 55 również znajdu-

Ciekawym  faktem  jest,

Obecnie jest to Liceum nr 24

miejskiego matematyczno-na-

je się na liście zabytków dzie-

że na początku XX stulecia

im. Marii Konopnickiej ­ jedna

turalnego gimnazjum imienia

PS.

dzictwa kulturowego znaczenia

imię Henryka Sienkiewicza

z dwóch polskich szkól średnich

Śniadeckich. W zabudowie tej

Pod koniec niniejszej publi-

miejscowego.

kacji, chcę serdecznie poprosić

Nieco dalej na poludniowy

wszystkich bylych mieszkań-

wschód jest polożony dawny

ców zachodniego przedmieścia

Dom Techników przy ul. Issa-

Lwowa ­ Bilohorszczy (Lewan-

kowicza 18 (ob. Horbaczew-

dówki) lub czlonków ich rodzin

skoho), wybudowany w 1895

do uczestniczenia we wspo-

roku przez firmę Iwana Le-

mnianym na wstępie projekcie

wyńskiego. Dzialkę pod bu-

historyczno-krajoznawczym.

downictwo przekazali wspól-

Proszę uprzejmie o nawiąza-

nie Julian Zachariewicz oraz

nie kontaktu z redakcją. Będę

Iwan Lewyński. Projekt tego

szczerze wdzięczny za wa-

Domu opracowali slynny pol-

sze wspomnienia o życiu w tej

ski architekt Michal Lużecki

dzielnicy, co pomoże mi rozwi-

(ur. w r.1868 w pobliżu Lwowa,

nąć dalej wspomniany projekt

zm. po 1939 r. we Lwowie) oraz

do tematu: ,,Losy polskich ro-

Jakub Kuraś. Michal Lużecki

dzin zachodniego przedmieścia

w latach 1893­1895 byl asy-

Lwowa ­ Bilohoszczy".

stentem Juliana Zachariewicza

XI PAŃSTWOWE LICEUM I GIMNAZJUM IM. JANA I ANDRZEJA ŚNIADECKICH, OB. LICEUM NR 17