23

nr 4 (488) 27.02.­16.03.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

kapela ,,Harmonia" i oddzial

zbudowanej w uroczym gaju

wtorek 5 stycznia w Drohowyżu.

przystrojonych  halabardni-

staraniem Henryka Skarbka.

Zmarly, jako krewny fundatora

ków. Za trumną postępowa-

,,Resztki śmiertelne hrabiów

zostal przez 20 laty kuratorem

ly kurator Fundacji Henryk hr.

Skarbków zlożone w dwu krusz-

fundacji po śp. Karolu Jablonow-

Skarbek oraz Mieczyslaw hr.

cowych trumnach zlożono przed

skim. Zmarly bral udzial w po-

Skarbek, marszalek krajowy

kaplicą, skąd wydobyto i trum-

wstaniu z roku 1863, a przez kil-

hr. Tarnowski, namiestnik Fi-

nę trzecią zawierającą zwloki

ku lat byl wiceprezesem kola

lip Zaleski, prezydent miasta

ks. Karola Jablonowskiego. Do-

literacko-artystycznego  we

Edmund Mochnacki, czlonko-

okola nich ugrupowalo się du-

Lwowie". Prasa lwowska donosi-

wie wydzialu krajowego, Rady

chowieństwo, delegacje lwow-

la też, że zmarly Henryk hr. Skar-

miejskiej, kilku poslów sejmo-

skich Stowarzyszeń ,,Gwiazda"

bek osierocil żonę, dwóch synów

wych, artyści teatru, śpiewak

i ,,Skala" ze sztandarami, wy-

i dwie córki niezamężne. Starszy

Mieczyslaw Kamiński i parę

chowankowie Zakladu, rodzi-

z synów Fryderyk (1869­1928)

tysięcy publiczności. Kondukt

na fundatora, delegaci Wydzia-

objąl po ojcu kuratorię Fundacji,

przy dźwiękach żalobnych mu-

lu krajowego, hr. Tarnowski, pp.

zaś mlodszy Aleksander, ożenio-

zyki przechodzil ulicą Piekar-

Wereszczyński i Bereźnicki,

ny z wdową po Andrzeju Maksy-

ską, placem Bernardyńskim,

Rada miasta Lwowa z wicepre-

milianie Fredrze, byl w tym cza-

ulicą Teatralną i zatrzymal się

zydentem Gryzieckim na cze-

sie komisarzem Namiestnictwa.

przed gmachem Skarbkowskim,

le, artyści teatru lwowskiego

Aleksander Skarbek (1874­

gdzie orkiestra teatralna ode-

i szeroka publiczność". Pierw-

1922) byl też aktywnym poli-

grala z balkonu hymn żalobny.

szy przemawial ,,zlotousty" ar-

tykiem  niepodleglościowym,

Dalej kondukt ruszyl ulicami

cybiskup Izaak Isakowicz, ,,...

czlonkiem Ligi Narodowej, po-

Hetmańską, Kopernika, Leona

kreśląc w wymownych slowach

slem na Sejm Galicyjski (1906­

Sapiehy na dworzec kolejowy.

pelną poświęcenia i zaparcia się

1918), czlonkiem austriackiej

O godzinie 2. po poludniu pociąg

dzialalność wielkiego fundatora,

Rady Państwa (1909­1918),

specjalny wyruszyl ze Lwowa

który nie popisywal się patrio-

poslem na Sejm Ustawodawczy

do Mikolajowa. Tym pociągiem

tyzmem, ale mial go w sercu i zo-

II Rzeczypospolitej, powolany

TEATR STANISLAWA HR. SKARBKA

jechalo też ponad 300 osób na

stawil po sobie owoce, po któ-

w 1920 roku do Rady Obrony

czele z arcybiskupem Izaakiem

rych najlepiej osądzić go można.

Państwa. Odznaczal się gorą-

Isakowiczem, metropolitą or-

Podczas jak inni magnaci polscy

milością i wdzięcznością ku

Zakladu, dawnym palacu Sta-

cym patriotyzmem, bral aktyw-

miańskokatolickim lwowskim.

tracili bezmyślnie skarby naro-

wielkiemu dobroczyńcy, wy-

nislawa hr. Skarbka, wladze ra-

ny udzial w organizacji odsieczy

Na peronie w Mikolajowie ocze-

dowe, on odejmując sobie od ust,

warlo na obecnych bardzo mile

dzieckie urządzily więzienie,

Lwowa w 1918 roku i obronie

kiwaly ,,tlumy różnobarwne

pracowal nad wiekopomnym

wrażenie.  Po  odprawieniu

później szpital dla umyslowo

miasta w 1920 podczas walk

ludu i wychowankowie Zakladu

dzielem, zapomniany i prześla-

wszystkich obrzędów religij-

chorych i alkoholików. Obecnie

z bolszewikami. Byl też mece-

z muzyką wlasną na czele".

dowany niemal przez wspól-

nych przez arcybiskupa Izaaka

dawny palac znajduje się w sta-

nasem, wrażliwym na potrze-

Ks. Chomiński, dziekan mi-

czesnych. Dzisiaj blogoslawi go

Isakowicza w asyście chóru

nie wielkiego zaniedbania, zaś

by mlodzieży. Na przyklad, 16

kolajowski, powital na dworcu

naród caly za wychowanie mu

i duchowieństwa greckokato-

kaplica ­ w ruinie.

stycznia 1922 roku przekazal

wszystkich przybylych. Potem

uczciwych obywateli, a kościól

lickiego, wychowankowie Za-

Henryk hr. Skarbek, kurator

niezamożnym studentom me-

podwodami ruszono do odle-

za wielkie milosierdzie okazane

kladu i krewni hrabiów Skarb-

Fundacji Skarbkowskiej i ini-

dycyny dom przy ulicy Slodo-

glego o pięć kilometrów Dro-

maluczkim. Podnioslą mowę swą

ków wnieśli trumny do krypty

cjator przeniesienia szczątków

wej 10, nazwany ,,Domem Me-

howyża. Pogrzeb rozpocząl się

zakończyl ks. arcybiskup rzew-

kaplicy. Kurator Zakladu Hen-

zalożyciela Fundacji i jego krew-

dyków im. Aleksandra i Felicji

o godz. pól do 6. wieczorem.

ną modlitwą". Kolejny mówca,

ryk hr. Skarbek gościnnie podej-

nych do kaplicy w Drohowy-

Skarbków". Zmarl we Lwowie

Olbrzymi kondukt prowadzo-

byly dyrektor Zakladu droho-

mowal wszystkich w Zakladzie.

żu, zmarl we Lwowie 2 stycz-

i zostal pochowany 3 czerwca

ny przez arcybiskupa Izaaka

wyzkiego Juliusz Starkel, jako

Dla ludności miejscowej i oko-

nia 1904 roku. ,,Kurier lwowski"

1922 roku na Cmentarzu Obroń-

Isakowicza, metropolitę Syl-

jeden z najbliższych wspólpra-

licznej organizowano przyjęcie

z dnia 3 stycznia br. donosil, że

ców Lwowa. W 1923 roku prasa

westra Sembratowicza i prala-

cowników śp. Karola Jablonow-

w parku obok palacu. Niestety

,,Henryk hr. Skarbek, kurator

lwowska donosila, że 10 czerwca

ta ks. Jurkowicza, ruszyl przy

skiego, kuratora Fundacji, oddal

wspaniala kaplica zostala zde-

Fundacji, zmarl wczoraj w 65.

,,...ks. Józef Zajchowski poświęcil

dźwiękach muzyki i śpiewie

w swoim przemówieniu pamię-

wastowana w latach po II wojnie

roku życia. Eksportacja zwlok

krzyż, wzniesiony dla uczczenia

żalobnym wlościan i wycho-

ci jemu cześć należną, poczem

światowej, zaś zwloki tam po-

odbędzie się jutro o godz. wpól

A. Skarbka przy drodze Pasiecz-

wanków Zakladu ku pięknej

przemówil byly wychowanek

chowanych przedstawicieli ro-

do 3 popoludniu z domu żaloby

nej za rogatką Lyczakowską, na

neogotyckiej kaplicy, odleglej

Zakladu ślusarz p. Tyrowicz. Jego

dziny Skarbków zostaly sprofa-

przy ulicy Chrzanowskich 16 na

terenie przyszlego boiska Orga-

o tysiąc kroków od Zakladu,

przemówienie,  nacechowane

nowane i zniszczone. W gmachu

glówny dworzec, a pogrzeb we

nizacji Narodowej IV dzielnicy".

Polskie bale w karnawale

ogromne szklane drzwi hotelu George wi-

miejscu, zabawa polegala na odszukaniu

dać, że hall już się przysposabia na wieczór.

osoby z tym samym kotylionem.

Trzeba z nią bylo wówczas tańczyć, co

Dywany, zieloności, skrzyżowane lance

nieraz bywalo zabawne, gdy traf zlączyl

ulańskie i dużo żóltych proporczyków.

Panu Janowi Gromnickiemu

Przed bocznym wejściem wóz pulkowy:

pary niedobrane wzrostem lub tuszą.

w pamięci strój jednej z pań. Ladna brunet-

balu". Jest to nadzwyczaj zabawna instruk-

ulani wyladowują instrumenty muzyczne.

ka o kruczych wlosach ubrana byla w suk-

Nad ranem tańczylo się slynnego ma-

cja z pouczeniem, ogloszona w szwadro-

Kalendarz oznajmia czas

Dreszczyk emocji. Ulice gwarne, pelne, lud-

zura, do którego, wyjątkowo tym razem,

nię z czarnej koronki na spodzie w kolorze

nach o mającym się odbyć wspólnym balu

panie wybieraly sobie partnerów. Wszyst-

ne, karnawal w pelni...

maków, a w pasie i we wlosach miala wpię-

sylwestrowym.

karnawalu i każdego

kich dzielono na czwórki, w tak zwane car-

te sztuczne, zrobione z tafty, piękne, duże,

Również w książce Andrzeja Kunacho-

roku daje szansę, aby

I tak kolejne pokolenia

ré, czyli cztery pary. Każde carré tańczylo

wicza ,,Trzy wojny w siodle" natrafilam

czerwone maki. Wyglądala ślicznie i wzbu-

wykorzystać dni zabawy

obchodzą karnawaly,

dzala ogólny zachwyt.

osobno. Reszta towarzystwa, siedząc lub

na wspomnienia z lat 1914­1939 legioni-

i radości. Niezależnie

niezależnie od

stojąc pod ścianami sali balowej, obserwo-

Panowie również prezentowali się

sty, rotmistrza Szwoleżerów dowódcy

w jakim jesteśmy wieku,

wala popis wyznaczonej przez wodzireja

wspaniale. Wojskowi w szaserach, to jest

14. Pulku Ulanów Jazlowieckich. Są to

zwyczajów, wszyscy

każdy z nas ma osobiste

czwórki.

dlugich, ciemnogranatowych spodniach

wspomnienia z karnawalowych balów

chyba marzą

wspomnienia.

Bo wodzirej byl szalenie ważną postacią

kawaleryjskich.

z lampasami w barwach pulku oraz ga-

o prawdziwym balu,

lowymi pasami; pozostali we frakach lub

na każdym balu. Można go bylo poznać po

Jedna z uczestniczek pani Janina Wa-

w naturalnej tanecznej

przypiętej na ramieniu rozecie z pękiem ko-

smokingach.

lewska wspomina:

ALICJA KOCAN

pozie, serdecznej

lorowych wstążek. Zarządzal kolejność figur

Punktualnie o godzinie 22, przy dźwię-

...W moim życiu najpiękniejszy byl bal

rozmowie pelnej

tanecznych: gwiazd, krzyżyków, koszycz-

14. Pulku Ulanów Jazlowieckich, który od-

kach fanfar dwóch trębaczy, wkroczyl na

Szukam karnawalowych wspomnień

wzruszeń i radości.

ków, lańcuszków, kólek i wiódl tzw. węża

byl się w salach Hotelu Krakowskiego we

salę dowódca pulku, plk Andrzej Kunacho-

i tych, którzy jeszcze pamiętają dawne

wicz, a za nim luzak prowadzil pięknego

przypominającego wijącą się, kolorową

Lwowie w 1934 roku. Odznaczal się ten bal

czasy. W Polsce karnawal byl gwaltow-

serpentynę, tworzoną przez rozbawionych,

siwego konia. Po obu bokach wierzchowca

nie przerywany przymusowym postem,

szczególną wytwornością i doskonalą or-

Kończąc ten artykul otrzymalam smut-

trzymających się za ręce tancerzy. Rankiem

zawieszone byly kosze pelne bukiecików

ganizacją. Trzeba bylo mieć imienne zapro-

nie tylko z racji kalendarza ale przede

ną wiadomość. Odszedl pan Jan Gromnicki.

opuszczalam salę balową z westchnieniem:

szenie, bez którego nie wpuszczano na salę.

róż. Pulkownik, okrążając salę, wręczal je

wszystkim wyjątkowo intensywnej hi-

Niech to wspomnienie

Ach, co to byl za bal! Zapamiętalam go na

Panie w dlugich, powiewnych sukniach

paniom.

storii. Dlatego wiele osób przeżylo czas

będzie skromnym

cale życie. Niestety, już teraz tylko nieliczni

Bal rozpoczynal tradycyjny polonez.

z modnej wówczas cienkiej, przezroczystej

radości bardzo krótki a ich wspomnienia

podziękowaniem

Przed walcem tak zwanym kotylionowym,

mogą mieć tego rodzaju wspomnienia. Ta-

żorżety w różnobarwnych pastelowych ko-

wzruszają, poruszają, niepokoją. Rytm ba-

kie bale przeszly do legendy, jak kawaleria

znowu przy dźwiękach fanfar, wjechal do

lów odzwierciedlal w jakimś sensie naro-

lorach wyglądaly przepięknie. Kiedy unie-

za wszystko, co

ze swoją przyslowiową fantazją.

salę rydwan ciągnięty przez postać ubraną

sione zostaly w takt wirowego tańca, po-

dowe nadzieje, zwycięstwa i klęski. Lżej-

powodowane

dobne byly do kwiatów na lące falujących

w strój gladiatora. Na rydwanie stalo dwoje

sze momenty związane byly z nostalgią za

patriotyzmem

Bal pulkowy wspominaly też milo pa-

dzieci w bialych tunikach, z wianuszkami

przy powiewie wiatru.

krajem lat dziecinnych.

i obywatelskim uczuciem

na glówkach. Dzieci rozdawaly kotyliony,

nie: Anna Branicka i Zeneida Zamoyska

Mialam wtedy suknię z seledynowej

Z kart historii pisma ,,Ulan Jazlowiec-

uczynil dla środowiska

w czasie internowania w Krasnogorsku

jedno z nich paniom, a drugie panom. Byly

ki" nr 44 z 14 grudnia 2024 r. przeczyta-

żorżety na spodzie tej samej barwy. Na

Rodziny Jazlowieckiej,

w 1943 r.

to ręcznie przygotowane po dwie maskotki:

prawym ramieniu przypięta galązka kwia-

lam artykul autorów Pawla Fedora i Mar-

dla twórczości naukowej,

...Nareszcie piąta. O tej porze zaśnieżo-

kokardki, rozetki, koniczynki, podkówki.

tu jabloni spadala kaskadą na przód i tyl

ka Dragana p.t. ,,Savoir vivre Jazlowiaka

dla Kultury i Ojczyzny.

ne ulice Lwowa lśnily w światlach, a przez

ramienia. Do dnia dzisiejszego pozostal mi

Przypinano je na ramieniu w widocznym

z 1919 roku ­ ,,Zasady dobrych manier na