24

nr 4 (488) 27.02.­16.03.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

...Nasza wspólna karpacka rzecz...

Biesiady Karpackie Stowarzyszenia od-

oceanu: dr Patrice Dabrowski z Harvard Uni-

bywają się regularnie, z dwiema wymuszo-

versity (Boston, USA) i prof. Paul. R. Magocsi

nymi okolicznościami przerwami w okresie

z University of Toronto (Toronto, Kanada)).

,,Res Carpathica" ma 10 lat!

epidemii covidu. Pierwsza biesiada, w 2016

Przy jej merytorycznym wsparciu powstal

roku, odbyla się w Cyrhli k. Zakopanego ,

kolejny projekt ­ edycji ,,Rocznika Ludzi Kar-

kolejne w Zawadce Rymanowskiej w Beski-

pat ,,Res Carpathica". Wydane zostaly już

dzie Niskim (2017 rok), w Żegiestowie Zdro-

trzy tomy rocznika, bardzo dobrze przyjęte

Bylo to ponad dziesięć lat

ju nad Popradem (2018), w Slonnem nad

i ocenione przez środowisko związane z Kar-

temu, 19 lutego 2016 roku.

Sanem (2019), w Zubrzycy Górnej na Ora-

patami. Bardzo wiele wysilków w ostatnich

Tego dnia w warszawskiej

wie (2022), we wsi Maniowy nad Zalewem

latach koncentrowalo się na tej dzialalności

,,Harendzie" zebralo

Czorsztyńskim (2023), w Sopotni Wielkiej

wydawniczej. Szczególnie zaslużyli się tu

się kilkanaście osób

w Beskidzie Żywieckim (2024) i w Nasicz-

Jan Sklodowski, Dariusz Dyląg ­ redaktor

i zadecydowalo o utworzeniu

nem w Bieszczadach (2025). W sumie osiem

naczelny oraz w początkowym okresie Jacek

nowego stowarzyszenia

takich spotkań, w każdym uczestniczylo po

Wnuk. Uzyskanie środków na wydawnictwo,

o nazwie ,,Res Carpathica".

kilkudziesięciu uczestników i gości.

zapewnienie odpowiedniego poziomu publi-

Wkrótce potem, 16 lutego,

Udzielaliśmy się także we wszystkich

kacji oraz zorganizowanie samego wydania

w lokalu Instytutu Slawistyki

edycjach festiwalu i spotkań poświęconych

jest ­ przy obecnej sytuacji na rynku i skrom-

PAN, odbylo się formalne

Bukowinie, które odbywaly się w Dzierżonio-

nych możliwościach, którymi dysponuje Sto-

zebranie zalożycielskie;

wie, Ilowie, Jastrowie, i Campulung Moldove-

warzyszenie ­ wielkim wyzwaniem.

uczestniczylo w nim 29

nesc. Nasza koleżanka Helena Krasowska

W 2025 roku Stowarzyszenie ,,Res

czlonków-zalożycieli.

jest wspólorganizatorką tej imprezy; nasze

Carpathica" otrzymalo na 10. Międzynaro-

stowarzyszenie objęlo ją swym patronatem.

dowym Konkursie ,,Najlepsze wydawnic-

Jest wśród nas grupa osób, które od

twa o górach" podczas 28. Targów Książki

PIOTR STRZALKOWSKI

kilku lat aktywnie opiekują się mogilami na

w Krakowie Puchar Redaktora Naczelnego

Stowarzyszenie zalożyla grupa milośni-

Pokuciu i w innych miejscach (Nadwórna,

Wydawnictwa Karpaty za 2. tom naszego

ków Karpat, często doskonale już je znają-

Zielona): wśród nich są Adam Gajewski, Wo-

rocznika.

ZEBRANIE ZALOŻYCIELSKIE, 2016

ca, wytrawnych górskich wędrowców, ale

lodymyr Muszak i Jurij Muszak (Nadwórna),

Kilka projektów wciąż czeka na reali-

też osób niemających takich doświadczeń,

byla - Fundacja Pomoc Polakom na Wscho-

wojskowej z Rumunią oraz w spotkaniu na

Dariusz Dyląg i Zygmunt Rowiński.

zację. Wśród nich plan odnowienia tra-

których pociągnęla idea dzialania na tym

dzie w Warszawie). W latach 2017­2018

Stohu w Karpatach, przy ,,tripleksie" ­ zna-

Także przez kilka lat prowadzone byly

dycji przedwojennego Marszu Zimowego

terenie. Tym bardziej, że od razu chodzilo

odbyly się spotkania w ramach inicjatywy

ku granicznym na trójstyku dawnych granic

prace remontowe dzwonnicy w Polanach

,,Huculskim Szlakiem II Brygady Legionów

o caly obszar Karpat: poza Polską także góry

,,Rarańcza"­ sesja historyczna z udzialem

Polski, Rumunii i Czechoslowacji. Ukazal się

Surowicznych w gminie Jaśliska. Jej od-

Polskich" (trasy Rafajlowa ­ Przelęcz

ukraińskie, slowackie, rumuńskie, węgier-

historyków polskich i rumuńskich oraz

też wydany tam pierwszy tom Rocznika Cen-

budowę zakończono w 2022 roku. Przed-

Legionów ­ Worochta). Planuje się, że

skie i jeszcze dalsze, czeskie, nawet serbskie.

z przedstawicielami tamtejszej wspólnoty

trum Badań w Giuleşti (Anuarul Centrului de

sięwzięciem kierowal nasz kolega Witold

impreza ta, odbywająca się pod szyldem

Zdawalo się, że sytuacja temu sprzyja, nie

polskiej. Kulminacją tych wydarzeń bylo

Cercetări), w którym znalazly się dwa teksty

Grzesik, jego inicjator; kilka osób ze Sto-

Stowarzyszenia "Res Carpathica" przy

bylo przecież problemów z podróżami czy

umieszczenie dwujęzycznej tablicy pamiąt-

dwóch czlonków Stowarzyszenia (Dariusza

warzyszenia wspieralo go swoją pracą.

wspólpracy ze stroną ukraińską, zosta-

kontaktami międzynarodowymi. Motorem

kowej w Sygiecie Marmaroskim w Rumunii

Dyląga i Jana Sklodowskiego).

Jak wspomniano wyżej, w czasie wszyst-

nie zrealizowana, gdy zmienią się warunki

tej inicjatywy byli pasjonaci tacy jak Jan

w 100. rocznicę przebicia się przez linię fron-

We wrześniu 2022 roku Stowarzysze-

kich naszych karpackich biesiad odbywaly

i sytuacja w Ukrainie. Pomyslodawcą i ko-

Sklodowski, przyszly prezes Stowarzysze-

tu austro-węgiersko-rosyjskiego części II

nie ,,Res Carpathica", na zaproszenie strony

się prezentacje związane z ich regionem

ordynatorem jest kol. Dariusz Dyląg.

nia, Darek Dyląg z Myślenic, Witek Grzesik

Brygady Legionów Polskich i procesu w tym

rumuńskiej (historyka dr. Laurenţiu Batina

i Karpatami. Spotkania na tematy górskie

Podczas naszych spotkań towarzyszą

z Warszawy, czy przewodnicy z Krakowa,

mieście internowanych polskich legioni-

i mera gminy Giuleşti jako reprezentującego

odbywają się również w ramach naszej Aka-

nam wystawy, takie jak fotografii zrobio-

mający, jak Aleksander Dymek, uprawnienia

stów.W dniach 4­9 czerwca 2019 odbyla się

Centrum Badań Historyczno-Teologicznych

demii Res Carpathica, w postaci spotkań

nych przez: Jacka Wnuka, czy grafik po-

przewodnika rumuńskiego... Grupa pręd-

międzynarodowa konferencja ,,Spotkania na

Akademii Rumuńskiej), bylo wspólorgani-

w Centrum im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego

święconych naszym górom wykonanych

ko powiększyla się: z końcem roku 2025

Pokuciu 2019 ­II Warsztaty Rafajlowskie"

zatorem merytorycznym konferencji ,,Góry

w Warszawie ­ jest ich zwykle okolo 8 rocz-

przez kolegę Jana Szarana. Oglaszane

bylo nas 88 osób w tym: 71 czlonków zwy-

w Iwano-Frankiwsku (Ukraina) zorgani-

Marmaroszu ­ ich środowisko naturalne

nie. Wiele z nich bylo wybitnie interesują-

byly także konkursy fotograficzne na

czajnych, 7 honorowych i 8 wspierających.

zowane przez nasze Stowarzyszenie oraz

oraz przemiany historyczne i kulturalne".

cych. Przykladowo, Ewa Chwalko opowiada-

zdjęcia Karpat (takie jak w 2019 roku).

Przybylo wielu nowych zainteresowanych

Fundację Pomoc Polakom na Wschodzie,

Odbylo się wtedy międzynarodowe spotka-

la o swoich samotnych wyprawach górskich:

Towarzyszą nam także śpiewy przy gita-

z różnych miejsc, kilka osób odeszlo, niektó-

która sfinansowala calość przedsięwzięcia

nie konferencyjne (poza uczestnikami z Pol-

jak zdobyla koronę Karpat, jak przeszla Góry

rach, keyboardach i fletach. Kilkakrotnie

rzy na zawsze. Czlonkowie pochodzą z kilku

(ze środków Senatu RP). Konferencja otrzy-

ski i Rumunii byli też goście z Wielkiej Bry-

Skandynawskie czy ostatnio Góry Pontyj-

przygrywal nam zespól z udzialem Ewy

ośrodków: glównie są to Warszawa, Kraków,

mala patronat naukowy Uniwersytetu Przy-

tanii) podczas którego czterej czlonkowie

skie. W jej ślady idzie nasza nowa czlonkini

Gaworskiej, Violetty Atayan, Mariana Or-

Przemyśl i Lublin, ale są także osoby z Wy-

karpackiego w Iwano-Frankiwsku, patronat

Stowarzyszenia ,,Res Carpathica" wyglosili

z Wilna ­ Krystyna Pietrusewicz.

likowskiego i Aleksandra Trąbczyńskiego.

brzeża, a nawet spoza Polski: z Francji, Litwy,

merytoryczny nad wydarzeniem objęla Aka-

tematyczne referaty. Teksty wystąpień re-

8 sierpnia 2020 roku w kościele

W naszym Stowarzyszeniu jest kilka

Szwajcarii, Ukrainy i Stanów Zjednoczonych.

demia Ignatianum w Krakowie.Patronat ho-

feratowych zostaly przekazane do edycji

w Nadwórnej zawisla pamiątkowa tablica

osób nie tylko piszących i komponujących

Już pierwszego roku zarysowal się pro-

norowy nad konferencją objąl Konsul Gene-

II tomu rocznika historycznego ,,Anuarul

poświęcona ks. Józefowi Smaczniakowi,

piosenki - jak Ewa Gaworska, Violetta Atay-

gram i zamysl poszczególnych projektów:

ralny RP we Lwowie, zaś patronat medialny

Centrului de Cercetări Giuleşti". Następnie,

do 1941 roku proboszczowiw tej miejsco-

an i Marian Orlikowski, ale autorów książek.

Warsztaty Rafajlowskie ­ sesje/spotkania

­ Kurier Galicyjski. Wygloszonych zostalo na

z inicjatywy naszego Stowarzyszenia i przy

wości, konspiratorowi w czasie okupacji,

Sam prezes ­ Jan Sklodowski wydal w ostat-

historyków, etnografów, regionalistów,

niej 9 referatów polskich oraz 7 ukraińskich.

realizacji Gospodarzy sympozjum, odbyl się

zamęczonemu w niemieckim więzieniu

nich latach m.in. cykl bardzo interesujących

polonistów ze strony polskiej, ukraińskiej,

Niestety, kolejne spotkania z tego cyklu nie

wyjazd krajoznawczy pojazdami terenowy-

w Stanislawowie. Uroczystość odslonięcia

pozycji dotyczących Kresów: o Zaleszczy-

i z innych krajów, Biesiady Karpackie ­

odbyly się, zawieszone ze względu na toczą-

mi do podnóża Hnitesy (do historycznych

tablicy odbyla się w dniu 25 października

kach, Druskiennikach i Worochcie. Ewa

prezentacje i spotkania w wybranych

cą się w Ukrainie wojnę.

rozrogów Wincentego Pola).

2020 roku. Zostala wykonana staraniem

Chwalko opisala swoje samotne wyprawy

miejscach, by się lepiej poznać, uczestni-

Spotkania związane z Rumunią byly

Na wniosek naszego Stowarzysze-

Stowarzyszenia ,,Res Carpathica" przy

(,,Luk Karpat. 84 dni samotnej wędrówki",

czyć w wycieczkach, zdobywać karpackie

kontynuowane, glównie w Berbeşti. W 2021

nia dr Batin odznaczony zostal medalem

wsparciu finansowym Ministra Kultury

,,Pod niebem obcych bogów. Samotne przej-

szczyty i zwiedzić okoliczny teren, ponadto

roku odbylo się kilka wydarzeń: w czerwcu

,,Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej za

i Dziedzictwa Narodowego­ w projekcie

ście Gór Skandynawskich"). Na naszych spo-

inicjatywy wydawnicze i publicystyczne,

przedstawiciele Stowarzyszenia (Dariusz

Granicą", który otrzymal od Ministra Kul-

,,Miejsca Pamięci narodowej za Granicą

tkaniach często bywa Stanislaw Kryciński

program o nazwie ,,Mogilę pradziada ocal

Dyląg, Aleksander Dymek i Jan Sklodowski)

tury i Dziedzictwa za wysilki w upamięt-

2020" i z funduszów Stowarzyszenia.

od dawna już opisujący rejony poludniowo-

od zapomnienia" ­ opieka nad ważnymi dla

wzięli udzial, na zaproszenie mera gminy

nianiu w Berbeşti i Sygiecie Marmaroskim

Przy Stowarzyszeniu powstala Rada

-wschodniej Polski. Dariusz Dyląg interesuje

nas miejscami i grobami i wiele innych.

Giuleşti dr. Laurenţiu Batina, w miejscowych

walk, ofiar i uwięzienia polskich legioni-

Naukowo-Programowa. (Nasze zaproszenie

się Vinzenzem, historią Towarzystwa Ta-

Dziesięć lat uplynęlo prędko, ale przecież

obchodach 100-lecia podpisania konwencji

stów w latach I wojny światowej.

do Rady Naukowej przyjęly m.in osoby zza

trzańskiego, opisal m.in. Orlą Perć, Gorgany

to czas, w którym zdarzylo się bardzo wiele:

i Beskid Myślenicki. Jaroslaw Krasnodębski

w Polsce, w Ukrainie i na świecie. W latach

wydal książki o losach ludności w Wilnie

2020­2023 mieliśmy stan epidemii. 24 lute-

i Stanislawowie. Ewa Gaworska napisala

go 2022 roku Rosja, eskalując wojnę trwają-

książkę ,,Piosenki i rytmy czasu". Andrzej Ka-

cą już od 2014 roku rozpoczęla kolejny atak

czorowski pisze o Kresach, o Bieszczadach

na Ukrainę. Ta wojna wciąż trwa i, mimo po-

i ,,Solidarności", Piotr Strzalkowski ­ o Pod-

święcenia i skutecznego oporu Ukraińców,

lasiu, Tarnopolu, Niemczech i Szwecji. Nasi

pochlania dużą liczbę ofiar i dezorganizuje

czlonkowie występowali w audycjach radio-

życie w tym kraju. Wobec tych wydarzeń

wych. To barwna i ciekawa grupa.

również dzialalność Stowarzyszenia musiala

zmienić swój charakter i wiele z zamierzeń

Informacje o nas można znaleźć w in-

planowanych w Karpatach Wschodnich nie

ternecie. Nasza domena rescarpathica.eu

moglo doczekać się realizacji.

i hosting RC' są na serwerach umiejsco-

Spójrzmy jednak na to, co udalo się

wionych we Francji. Pelną obslugę in-

dokonać:

formatyczną w tym zakresie zapewnil

Spotkania na Pokuciu ­ Warsztaty Rafaj-

i przeprowadzil z dużym nakladem pracy

lowskie i inne spotkania międzynarodowe

i czasu kol. Dariusz Dyląg. Prowadzony

wystartowaly pomyślnie. Pierwsze odby-

jest internetowy biuletyn Stowarzyszenia,

ly się 30 maja ­ 4 czerwca 2016 w Iwano-

dziala też biblioteka.

-Frankiwsku (Stanislawowie) i Bystryci

(Rafajlowej) w Ukrainie ­ we wspólpracy

Dziesięć lat minęlo prędko. Oby najbliż-

z Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europej-

szy czas przyniósl nam sprawiedliwy pokój

skiego oraz Uniwersytetem Przykarpackim

w Ukrainie i dalsze wspólne inicjatywy.

SPOTKANIA NA POKUCIU ­ II WARSZTATY RAFAJLOWSKIE, 2019

w Iwano-Frankiwsku (polskim partnerem

Karpaty, Karpaty ­ dalekie Karpaty...