25

nr 4 (488) 27.02.­16.03.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Monumentalne wspólne dzielo

polskich i lwowskich muzealników

W grudniu 2025 roku ukazal

również wspólnie z Instytutem ,,Polonika",

zaowocowal naukowym opracowaniem

się w druku, zaś w styczniu

uruchomiono monumentalny projekt opra-

zbioru 1647 portretów osobistości polskich

już dotarl do nas IV tom

cowania katalogów dziel sztuki polskich mi-

znajdujących się w zbiorach Lwowskiej Ga-

monumentalnego wydania

strzów malarstwa, rzeźby i medalierstwa ze

lerii Sztuki... Wydawnictwo Katalogu jest

,,Portrety osobistości polskich

zbiorów lwowskich. W tej serii Igor Chomyn

przykladem owocnej wspólpracy polsko-

i osób z Polską związanych"

opracowal kilka monumentalnych tomów,

-ukraińskiej slużącej poglębianiu wiedzy na

ze zbiorów Lwowskiej

między innymi ,,Katalog plakiet, medalionów

temat wspólnego dziedzictwa kulturowego

Narodowej Galerii Sztuki im.

i medali polskich i z Polską związanych we

i umożliwiającej realizację międzynarodo-

B. Woźnickiego. Jest to tom

Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki" ( t. 1 i t.

wych projektów naukowych".

zamykający wydawnictwo

2, Warszawa, 2015 r.) i ,,Rzeźba polska i z Pol-

Tak znacząca praca bylaby niemożliwa

Katalogu kolekcji portretów

ską związana ­ wiek XIX ­ XX we Lwowskiej

bez dofinansowania ze środków Ministra

znajdujących się w zbiorach

Narodowej Galerii Sztuki im. B. Woźnickie-

Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po-

lwowskiej Galerii Sztuki. Tom

go" (Kraków, 2020 r.). Liczne publikacje,

chodzących z Funduszu Promocji Kultury.

prezentuje 525 portretów, tzw.

wystawy, katalogi, artykuly naukowe byly

Instytucją zarządzającą byl Narodowy In-

,,nierozpoznanych". Pierwsze

tylko częścią żmudnej pracy naukowej mu-

stytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego

trzy tomy katalogu ukazaly się

zealnika Igora Chomyna. Byla przecież co-

za Granicą ,,Polonika", który dziala w struk-

w latach 2022­2024.

dzienna (i to przez kilka dziesięcioleci) praca

turach MKiDN. Wydawcą tomu bylo Sto-

w zbiorach muzealnych, ich porządkowanie

warzyszenie Oświaty i Kultury Polskiej.

i naukowe opracowanie, też praca w archi-

W trakcie pracy nad Katalogiem zespól ba-

JURIJ SMIRNOW

wach, bibliotekach... W swojej pracy nauko-

daczy opracowal każdy portret z pozycji nie

Wedlug Urszuli Hanc ze Stowarzysze-

wej Igor Chomyn byl zafascynowany sztuką

tylko atrybucyjnych, ale też archiwalnych,

nia Oświaty i kultury Polskiej w Krakowie

polską. Praca ta byla jego prawdziwą pasją.

heraldycznych, kostiumologicznych. Wiele

(wydawcy Katalogu), lącznie w czterech

Potężny zbiór dziel polskich artystów w Ga-

pozycji wymagalo uzupelnienia adnotacji

tomach katalogu naukowo opracowano

lerii lwowskiej przez lata czekal wlaśnie na

muzealnych. Tylko część portretów pocho-

i przedstawiono publiczności ponad 1 600

takiego entuzjastę. Badania naukowe Igora

dzila ze zbiorów dawnej Galerii Miejskiej m.

portretów. Jest to jedna z największych ko-

Chomyna dziel sztuki polskiej w muzeach

Lwowa. Pozostale zaś w swoim czasie znaj-

lekcji portretowych o polskiej proweniencji,

lwowskich i twórczości artystów polskich

dowaly się w innych muzeach lwowskich,

znajdującej się poza granicami Polski. W ka-

ze Lwowem związanych, dzialalność na

np. w Muzeum Historycznym Miasta Lwo-

talogu przedstawiono obrazy olejne od XVI

rzecz wspólpracy polsko-ukraińskiej w dzie-

wa, Muzeum Narodowym im. Króla Jana III,

wieku do lat 30. XX wieku, czyli do II wojny

dzinie kultury i sztuki byly zauważone przez

a także Muzeum Książąt Lubomirskich we

światowej. Autorem tego monumentalnego

wladze Rzeczypospolitej Polskiej. Zostal on

Lwowie,także w zbiorach prywatnych.

dziela byl śp. Igor Chomyn, wieloletni ku-

uhonorowany Krzyżem Kawalerskim Orde-

Pewny chaos w ustalenie pochodzena

stosz Lwowskiej Galerii Sztuki, który nie-

ru Zaslugi Rzeczypospolitej Polskiej i odzna-

dziel sztuki wniosly zmiany, które nastą-

stety nie doczekal wydania ostatniego IV

ką ,,Zaslużony dla kultury polskiej".

pily za czasów radzieckich, mianowicie

tomu. Zmarl po dlugiej chorobie we Lwowie

Niestety Igor Chomyn, autor katalogu

likwidacja niektórych muzeów przedwojen-

15 kwietnia 2025 roku.

,,Portrety osobistości polskich i z Polską

nych, polączenie muzealnych zbiorów, czy

OKLADKA KATALOGU

Igor Chomyn byl wybitnym muzealni-

związanych w zbiorach Lwowskiej Narodo-

odwrotnie ­ przekazanie portretów z jednej

kiem, historykiem sztuki, który cale swoje

wej Galerii Sztuki im. B. Woźnickiego", nie

Narodowej Galerii Sztuki im. B. Woźnic-

gigantyczną, skrupulatną, wymagającą

placówki muzealnej do innych. Takie dziala-

życie poświęcil Lwowskiej Galerii Sztuki i jej

doczekal ukończenia i wydania ostatnie-

kiego oraz wspólpracy z kustoszami tej

ogromnej wiedzy i zaangażowania, w której

nia rozpoczęto już w latach 1939­1941 i kon-

ogromnym zbiorom. Z pasją zajmowal się

go IV tomu. Zmarl we Lwowie 15 kwietnia

instytucji: Oksaną Maksymenko, a także

tynuowano nawet w latach 60. XX wieku.

wzięlo udzial 39 naukowców, muzealników

wlaśnie sztuką polską, o czym świadczą też

2025 roku. Jak pisze w notce ,,Od redakcji"

Natalią Krokis, szczególnie zaś wszech-

Do zbiorów Lwowskiej Narodowej Galerii

z Polski i ze Lwowa. Cala praca odbywala

jego publikacje i organizowane przez niego

tego tomu Jerzy T. Petrus, ,,Pierwotnej wer-

stronnej pomocy Aleksego Lozińskiego. Na

Sztuki wlączono też portrety z kolekcji pry-

się pod kierownictwem historyka sztuki,

wystawy dziel sztuki ze zbiorów lwowskich.

sji tekstu, znajdującej się w tece redakcyj-

wyjątkowe wyrazy wdzięczności zaslu-

redaktora naukowego wydania Jerzego T.

watnych, zbiorów rodzinnych, kościelnych,

Te wystawy byly reprezentowane nie tylko

nej, powstalego przed kilku laty, nie zdo-

gują Myroslaw Pobereżnyj z Lwowskiego

Petrusa i Marii Podlodowskiej-Reklewskiej,

klasztornych. Daleko nie każda pozycja mia-

we Lwowie, ale również w wielu muzeach

lal już skorygować i uzupelnić. To trudne

Muzeum Historycznego oraz Anita Soroko

la zbadane i opisane pochodzenie. W niektó-

redaktora prowadzącego, także redaktora

i miastach polskich, przyniosly mu uznanie

zadanie udalo się częściowo zrealizować

z Zakladu Narodowego im. Ossolińskich

rych przypadkach, by napisać nawet krótką

wersji ukraińskiej Oleksandra Herasyma.

w gronie polskich muzealników. Wystawom

z pomocą udzieloną przez grono życzliwych

we Wroclawiu, wybitni znawcy spraw

adnotację naukowiec-muzealnik musial

Wielką zaslugę w realizacji projektu ma

towarzyszyly naukowo opracowane katalo-

muzealników i historyków sztuki z Ukrainy

proweniencyjnych lwowskich muzealiów".

Urszula Hanc ­ koordynator projektu. Ur-

być prawdziwym detektywem. W tomie IV

gi i monografie poświęcone twórczości zna-

i z Polski. Prace merytoryczne nad tomem

Udzielenie informacji merytorycznych,

umieszczono portrety osób anonimowych,

szula Hanc m.in. podkreślila, że ,,...wyda-

nych artystów polskich, z uwzględnieniem

można bylo kontynuować dzięki życzliwo-

dotyczących portretów opublikowanych

o nieustalonej tożsamości, których nazwi-

nie IV tomu Katalogu stanowi zwieńczenie

ich dziel w zbiorach lwowskich. Warto przy-

ści Tarasa Wozniaka, dyrektora Lwowskiej

w t. IV Katalogu, bylo pracą naprawdę

czteroletniego projektu badawczego, który

ska nie udalo się ustalić. Redaktor nauko-

pomnieć choćby ,,Malarstwo Jacka Malczew-

wy Jerzy T. Petrus pisze we wstępie, że

skiego ze zbiorów Lwowskiej Galerii Obra-

,,moglo to spowodować wlączenie wbrew

zów"(1989), ,,In propria persona. Malarzy

przyjętym zalożeniom niewielkiej grupy

polskich portret wlasny ze zbiorów Lwow-

wizerunków osobistości obcych. W Kata-

skiej Galerii Obrazów" (1997), ,,Kazimierz

logu znalazly się przedstawienia reprezen-

Sichulski 1879­1942. Malarstwo, rysunek,

tantów zróżnicowanego narodowościowo

grafika. Kolekcja Lwowskiej Galerii Sztuki"

spoleczeństwa Galicji, w różnym stopniu po-

(2000), ,,Arcydziela malarstwa polskiego

wiązanych z polskością. Nie uwzględniono

w zbiorach Lwowskiej Galerii Sztuki" (2002),

natomiast czlonków rodzin panujących (oso-

,,150 arcydziel malarstwa polskiego ze zbio-

biście żal mi portretów cesarza Franciszka

rów Lwowskiej Galerii Sztuki" (2006), ,,Opus

Józefa pędzla znanych malarzy polskich), ich

Sacrum. Opus Profanum. Arcydziela malar-

urzędników, którzy nie związali się trwale

stwa polskiego ze zbiorów Lwowskiej Naro-

z miejscem pobytu oraz obcokrajowców,

dowej Galerii Sztuki" (2013), ,,Polscy mona-

należących do polskich rodów galicyjskich...

chijczycy ze zbiorów Lwowskiej Narodowej

Przeprowadzone dodatkowe kwerendy

Galerii Sztuki" (2023). Organizowane i opra-

umożliwily nadto wyjaśnienie m.in. skom-

cowane przez Igora Chomyna wystawy dziel

plikowanych dziejów części portretów na-

polskich artystów ze zbiorów lwowskich

malowanych przez Jacka Malczewskiego...

zostaly pokazane na wystawach między in-

Niektóre postacie udalo się zidentyfikować

nymi w Krakowie, Sopocie, Radomiu, Lodzi,

już po ukazaniu się poprzednich tomów".

Przemyślu, Katowicach. Dla wspólczesnego

Wspomniane w niniejszym artykule

pokolenia odbiorców polskich wystawy te

wydane już Katalogi dziel sztuki polskiej

byly prawdziwym odkryciem nieznanych

ze zbiorów Lwowskiej Narodowej Galerii

w Polsce dziel sztuki polskiej, również wie-

Sztuki im. B. Woźnickiego nie obejmu-

dzy o Lwowie i jego muzeach. W ostatnich la-

ją wszystkich dziel ze zbiorów Galerii.

tach swego życia Igor Chomyn ściśle wspól-

Przed muzealnikami jeszcze ogrom pracy,

pracowal z warszawskim Narodowym

nowych badań i nowych publikacji. Są na-

Instytutem Polskiego Dziedzictwa Kulturo-

tomiast we Lwowie także zbiory w innych

wego za Granicą ,,Polonika". Dzięki dofinan-

muzeach (np. Lwowskie Muzeum Histo-

sowaniu ze środków Ministerstwa Kultury

ryczne), które czekają na opracowanie

RODZINA KAROLA ARENDA

i Dziedzictwa Narodowego, a od roku 2017

i opublikowanie.