28

nr 4 (488) 27.02.­16.03.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 122)

Na dolnej pólce zdjęcie studentów In-

IWAN BONDAREW

stytutu Nafty i Gazu, chlopcy i dziewczęta

Krzyże na klatkach

w panterkach. Obok leżą telefony komór-

schodowych

kowe ­ wojna przeszla na plaszczyznę

Na początku 2017 r. w mieście roze-

informacyjną.

szly się groźne pogloski. Na swoich klat-

A teraz legenda, a wlaściwie anegdota,

kach schodowych mieszkańcy zaczęli

czemuś wcale niewesola:

zauważać znaki. Kolo drzwi na poziomie

Zmarl pewien solidny mieszkaniec na-

oczu, ktoś rysowal niewielkie, ledwo wi-

szego miasta. Stanąl przed Stwórcą. Bóg

doczne ,,plusy" i ,,minusy". W sieciach spo-

pyta:

lecznościowych potoczyla się ożywiona

­ Proszę, opowiedz mi o swoim życiu.

dyskusja ­ kto to robi i po co? Większość

­ Co mam powiedzieć? Pojawilem się

internautów doszla do wniosku, że robią

na świecie w okresie Austro-Węgier, oże-

to zlodzieje. Niby znakiem ,,+" oznaczają

nilem się podczas Zachodnio-Ukraińskiej

mieszkania, które warto okraść, a ,,-" te

Republiki Ludowej. Dzieci urodzily się

biedniejsze i nie warte zachodu.

w Polsce, do szkoly poszly w III Rzeszy.

PRZESTĘPCA ZNACZY KOLEJNY

Niektórzy mieszkańcy nawet twierdzi-

Wnuki pojawily się w ZSRR. A zmarlem na

OBIEKT GRABIEŻY. LATA 30. XX W.

li, że widzieli tych ,,artystów" ­ mlodego

Ukrainie.

Artysta Roman Bonczuk, znany autor

i przyzwoitego z wyglądu chlopca z tecz-

­ Taaak, rzucalo ciebie synu po świecie.

ZNISZCZONA KAMIENICA NA BELWEDERSKIEJ 37

Muzeum ,,Niebiańskiej Sotni", zdecydowal

ką. Aby zdezorientować zloczyńców ludzie

­ Ależ, Panie, ja nigdy w życiu nie wyjeż-

zaczęli zacierać znaki, zamieniać ,,+" na ,,-",

się uwiecznić starą kamienicę. O jakieś 10

dżalem z Frankiwska!

a najbardziej zdecydowani zglaszali to policji.

m obok stoi jego blok mieszkalny z glu-

Coraz wyżej, coraz więcej

Gdy liczba zgloszeń przekroczyla dwadzie-

chą ścianą szczytową. Artysta wpadl na

ścia, policja zaczęla dzialać. Okazalo się, że

pomysl, by namalować na niej olbrzymi

Frankiwsk trudno nazwać miastem

większość znaków rysowali przedstawicieli

mural. Ideę poparla fundacja Aleksandra

drapaczy chmur. Wprawdzie kilka wielo-

Szewczenki ,,Nowy Iwano-Frankiwsk".

firm internetowych i w tan sposób oznacza-

piętrowych domów jest. Interesujące, że

li mieszkania, do których doprowadzono już

Praca nad muralem trwala trzy tygodnie.

każda epoka ustanawiala swój specyficz-

lub nie doprowadzono jeszcze Internetu.

Ponieważ w tym czasie kamienicę już

ny rekord. Przyjrzyjmy się im.

zniszczono, artysta korzystal ze starych

Jednak znakowania mieszkań przez

W latach 1680. Potoccy zbudowali swo-

przestępców też nie można odrzucać. Zlo-

zdjęć. W maju 2017 r. dzielo zostalo ukoń-

ją rezydencję. Centralnym byl dwupiętrowy

dzieje mają o wiele więcej oznaczeń niż

czone. Zatytulowano je ,,Frankiwsk, któ-

palac, który przez dluższe lata uważany

widoczne z daleka ,,+" i ,,-". Na przedwojen-

rego już nie będzie".

byl za najwyższy budynek w mieście. Ra-

Warto tu przytoczyć wypowiedź Wik-

nych ilustracjach możemy zobaczyć przy-

tuszu i świątyni nie będziemy tu brali pod

tora Hugo: ,,To co zmarlo jako realność, ist-

klady. Na niektórych drzwiach przestępca

uwagę.

nieje jako przypomnienie".

maluje znak, że tu jest ryzyko wpadki,

Austriacy pod koniec swego panowa-

a jego kolega na bramie ­ znak, że na po-

nia uszczęśliwili miasto kilkoma gmacha-

Pierwsza kamienna

dwórzu jest zly pies.

mi. Pierwszym byl czteropiętrowy hotel

i dwupiętrowa

,,Union" (ob. centrum biznesowe ,,Kijów"

NOWY GMACH W MIEJSCU ZNISZCZONEJ KAMIENICY

Frankiwsk, którego

Czy nie zastanawialiście się Państwo,

na początku deptaka), wybudowany

nie będzie

zmienimy kolejność i zaczniemy opowieść

jaki dom we Frankiwsku jest najstarszy.

podparta kontrforsem. Nie mamy tu żadnych

w 1912 r.

W architekturze jest takie pojęcie, jak

Odpowiedź ,,Bastion" od razu odpada, bo

od ilustracji.

Sowieci odznaczyli się siedmio-, ośmio-

analogii z europejskimi palacami i jest ku

,,bezwartościowa zabudowa", czyli niepo-

Obraz lokalnego artysty Andrija Jefimen-

i jedenastopiętrowymi blokami. Ich nie-

to nie budynek, a fortyfikacja. W Google

temu kilka przyczyn.

siadająca żadnego stylu i wartości zabyt-

ki, namalowany w 2018 r., otrzymal nazwę

wątpliwym osiągnięciem byl trzynasto-

możemy znaleźć odpowiedź i adres: ul.

Po pierwsze ­ są to tylko pozostalości

kowej. We Frankiwsku podobne dzielnice

,,Etażerka", ale czytać ją należy od góry do

Halicka 14. Stoi tam faktycznie budowla,

po zamku, a wlaściwie jego lewe skrzydlo,

piętrowy blok przy ul. Nadbrzeżnej Wasyla

są na Majzlach, w okolicy niemieckiej kolo-

dolu. Przedstawiono fragment mieszczań-

Stefanyka 32, wzniesiony w 1990 r.

wzniesiona w 1737 r. jako dom starców

której to budowli Potoccy tak i nie ukoń-

nii, poza ulicą Gen. Tarnawskiego - tereny

i kalek. Ale palma pierwszeństwa należy

skiego pokoju w staromodnym stylu, z blę-

Czym będzie się szczycić okres nieza-

czyli. Po drugie ­ na początku XIX w. rezy-

zabudowane przeważnie prywatnymi par-

jednak nie do tej budowli.

kitnymi tapetami, na ścianie obraz ,,Ostatnia

leżnej Ukrainy? Mamy tu kolejny rekord!

dencja przechodzi na wlasność państwa

terowymi domkami z przelomu XIX-XX w.

wieczerza", a pod nim drewniana etażerka

Niedawno we Frankiwsku stanąl 15-pię-

Tak naprawdę najstarszą murowaną

i Austriacy urządzają tu szpital wojskowy,

Te mieszczańskie uliczki zachowaly jesz-

­ oś obrazu. Górna pólka etażerki przedsta-

trowy blok kompanii ,,M group develop-

kamienicę naszego miasta wstyd pokazać

na którego potrzeby dokonują znacznych

cze ducha starej Austrii. Biorąc pod uwagę

turystom. To nasz palac Potockich ze swoją

przeróbek. W kolejnych latach budynek

wia ciche prowincjonalne życie austriackiego

ment". Wybudowano go przy ul. Wasyla

budowlany boom, są one skazane. Budow-

zlożona historią. Początkowo zalożyciele

Stanislawowa ­ maszkaron z kamienicy przy

Stusa w 2018 r. wedlug projektu Jaroslawa

wiele razy byl przebudowywany i remonto-

lańcy zajęli się jednak przede wszystkim

ul. Kurbasa, perfumy, olówki, krysztalową

Stanislawowa mieli drewnianą rezydencję

wany, aż w 2004 r., kiedy to caly kompleks

Doroszenki. Blok ma 85 mieszkań i pewne

centralnymi ulicami.

popielnicę.

w miejscu dzisiejszej katedry greckokato-

palacowy trafil do rąk oligarchy Olega

udogodnienia w związku z wysokością.

Na przyklad taka Belwederska. Na po-

Następna pólka ­ kilka tomów o I woj-

lickiej. Pod koniec 1670 r. magnat Andrzej

Bachmatiuka. Kilkakrotnie obiecywal on

Na przyklad: jest tu niezadymialna klatka

czątku lat 2000. miala ona jeszcze wiele sta-

Potocki rozpocząl wielką budowę na pólnoc-

generalną modernizację, ale pozostalo to

nie światowej. Stoją tam zabawkowe figur-

schodowa, oddzielona od centralnego wej-

rych wilijek, dobrze pamiętających batiarów

no-wschodniej okolicy miasta. Wystawiono

w świecie marzeń, a tymczasem palac po-

ki niemieckiego żolnierza, polskiego legioni-

ścia i przeznaczona do ewakuacji miesz-

i zasępionych mieszkańców żydowskiego

sty i ukraińskiego strzelca siczowego. Obok

tam murowany palac, chroniony dwoma ba-

woli się rujnowal.

kańców podczas wybuchu pożaru. Budy-

getta. Z czasem te stare chatki zostaly wy-

nich pokaźny foliant z dwuglowym orlem

stionami. Wedlug polskich historyków prace

W 2017 r. obiekt zostal przywrócony

nek wyposażono w dodatkowe pompy,

parte przez wielopiętrowe bloki.

na grzbiecie, mówiący o upadku imperium

zostaly ukończone w 1682 r. i tę datę należy

miastu. Rozpoczęly się prace renowacyjne

do podpompowywania wody na wyższe

Budynek nr 37 dlugo opieral się na-

rosyjskiego.

przyjąć za początek kapitalnego budownic-

w niektórych budynkach. Idzie to powoli,

piętra, zaś każde mieszkanie wyposażone

tarciu nowych zabudowań, ale w 2017 r.

twa w Stanislawowie. Prawdopodobnie au-

nie tak, jakby się chcialo, ale idzie. Mamy

Kolejna pólka też zawiera informację.

jest w regulator ciśnienia.

przyszla kolej także na niego. Kompania

Na starym zdjęciu miasta widzimy zakątek

torem projektu byl inżynier-fortyfikator pod-

więc nadzieję otrzymać w końcu obiekt tu-

Taka budowla powinna mieć swoją

,,Stowarzyszenie budowlańców" zniszczy-

Stanislawowa z ratuszem, na tle którego

pulkownik Francois Corrasini z Avignionu.

rystyczny z najstarszą historią.

szczególną nazwę. Wieża należy do kom-

la starą kamienicę, wykopala dól, wylala

Teren palacu Potockich jest dość rozle-

niemiecki motocyklista ucieka na Zachód.

pleksu mieszkalnego ,,Europejskie City"

Etażerka

fundament i kolejne piętra szybko zaczęly

O upadku Trzeciej Rzeszy świadczy leżąca

gly i stoi tam kilka budowli. Która z nich jest

i wlasnej nazwy nie posiada. Frankiwscy

piąć się wzwyż. Wydawać by się moglo, że

najstarsza? Otóż ­ stary palac leżący w glębi

Materialy, które ukazują się w ru-

książka z czarnym orlem. Na tle książek

budowlańcy zapowiadają jednak, że będą

jest to typowy obrazek dla naszego mia-

bryce ,,Legendy Stanislawowa" skladają

z trójzębem stoi figurka wojaka UPA. Stoi tu

po lewej od bramy wejściowej. Jest to wiel-

budować wyżej, więcej i szerzej.

sta, który nikogo nie dziwi. Ale tym razem

również Wielka Radziecka Encyklopedia",

się z dwóch części ­ tekstu historyczne-

ka dwupiętrowa budowla, praktycznie po-

Ciekawe, czy za 100 lat ich budowle też

byla nieoczekiwana kontynuacja...

go i ilustrującego go zdjęcia. Tym razem

tomik klasyki rosyjskiej i figurki NKWD-zi-

zbawiona dekoracji zewnętrznych, ponadto

staną się ,,zabytkami architektury"? ­ jeśli

stów z czaszkami zamiast twarzy.

jeszcze będziemy mieli taką listę.

PALAC POTOCKICH

NOWE DZIELNICEKA